Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

तत्रैव संस्थितं पश्येद्भूधरंनाम नामतः । उद्धृत्य पृथिवीं यस्माद्दंष्ट्राग्रेण दधार सः

tatraiva saṃsthitaṃ paśyedbhūdharaṃnāma nāmataḥ | uddhṛtya pṛthivīṃ yasmāddaṃṣṭrāgreṇa dadhāra saḥ

وہیں ‘بھودھر’ کے نام سے معروف مقدس جلوہ کا دیدار کرنا چاہیے؛ کیونکہ اسی نے زمین کو اٹھا کر اپنے دانت کے نوک پر تھام رکھا تھا۔

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
संस्थितम्standing/placed
संस्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘standing/placed’
पश्येत्should see
पश्येत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूधरम्Bhūdhara (the earth-bearer/mountain)
भूधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (भूṃ धरति इति)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक (‘named’)
नामतःby name
नामतः:
Sambandha (Specification/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = ‘by name/as to name’
उद्धृत्यhaving lifted
उद्धृत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउद्-हृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) = ‘having lifted up’
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
यस्मात्because/from whom
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
दंष्ट्रा-अग्रेणwith the tip of (his) tusk
दंष्ट्रा-अग्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदंष्ट्रा (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दंष्ट्रायाः अग्रेण)
दधारheld/bore
दधार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

Sūta (deduced: Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration style)

Tirtha: Bhūdhara (Vārāha-smṛti-sthāna)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣi assembly / tīrtha-inquirer (frame implied)

Scene: A sacred spot where the pilgrim ‘beholds’ Bhūdhara: Vārāha stands colossal, Earth-goddess (Bhū-devī) poised on his tusk-tip; waves of the cosmic ocean recede as land emerges.

B
Bhūdhara
P
Pṛthivī (Earth)
V
Varāha (implied by tusk-lifting motif)
D
Devikā (context)

FAQs

Pilgrimage is sanctified by remembrance of divine cosmic protection—here, the Earth’s rescue associated with Varāha/Bhūdhara.

The Bhūdhara presence/site located in the Devikā-taṭa area within Prabhāsakṣetra.

The instruction is darśana: “one should behold/visit” the Bhūdhara site.