Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

ऊर्द्ध्वबाहवस्तथा चान्ये अन्ये ध्यायंति तद्गताः । तस्मिन्स्थानं महादेवि देविकायास्तटे शुभे

Transliteration

ūrddhvabāhavastathā cānye anye dhyāyaṃti tadgatāḥ | tasminsthānaṃ mahādevi devikāyāstaṭe śubhe

Translation

کچھ لوگ بازو بلند کیے کھڑے تھے، اور کچھ دوسرے اسی میں محو ہو کر دھیان کر رہے تھے۔ اسی مقام پر، اے مہادیوی، دیوِکا ندی کے مبارک کنارے پر…

Word by Word

• ऊर्द्ध्वबाहवः: those with raised arms
• ऊर्द्ध्वबाहवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऊर्द्ध्व-बाहु (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; ऊर्द्ध्वाः बाहवः यस्य/येषां ते

• तथा: thus, likewise
• तथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अन्ये: others (again)
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (पूर्वपद-समुच्चय/पुनरुक्ति)

• ध्यायन्ति: they meditate
• ध्यायन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन

• तद्गताः: having gone to that (place/state)
• तद्गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद्-गत (कृदन्त; समास)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), ‘गम्’ धातु से ‘गत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तस्मिन् गताः = तद्गताः

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• स्थानम्: place, abode
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• देविकायाः: of Devikā
• देविकायाः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देविका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• तटे: on the bank
• तटे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• शुभे: auspicious
• शुभे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तटं विशेषयति

Speaker

Śiva (addressing Devī/Umā; indicated by 'mahādevi' and continued first-person in vv. 11–13)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devikā-taṭa (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Umā (mahādevi)

Visual Art Cues

Scene: On the bright bank of the Devikā, some devotees stand with arms raised in surrender; nearby, others sit in still meditation, eyes half-closed, bodies steady; the river flows quietly, contrasting with earlier festivity.

Characters & Entities

• Mahādevī (Devī/Umā)
• Devikā (river)
• Meditators

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest response to a holy place is inner absorption—dhyāna—alongside outward devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The auspicious Devikā-taṭa (bank of the Devikā river) within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Meditation (dhyāna) and devotional postures (raised arms in prayer) are described as practiced there.