Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 268

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चमसोद्भेदमाहात्म्य वर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye camasodbhedamāhātmya varṇanaṃnāmāṣṭaṣaṣṭyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری اسکند مہاپُران کی اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا کے ساتویں پرابھاس کھنڈ میں، پہلے پرابھاس کشترا ماہاتمیہ کے تحت، “چمَسودبھید کی عظمت کی توصیف” نامی دو سو اٹھسٹھواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle/समाप्तिसूचक)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda(-purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् स्कन्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (उपसर्ग/पूर्वपद) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Section locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Subsection locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• चमसोद्भेदमाहात्म्य: the Māhātmya of the Camasa-udbheda
• चमसोद्भेदमाहात्म्य: Karma (Title/object of 'varṇanam'/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चमस (प्रातिपदिक) + उद्भेद (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शीर्षक-रूप); षष्ठी-तत्पुरुष (चमसोद्भेदस्य माहात्म्यम्)

• वर्णनम्: description
• वर्णनम्: Karma (Title/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शीर्षक-रूप)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय (नाम-शब्दः; title-marker/इति-नामार्थक)

• अष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमः: the 268th
• अष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + द्विशत (संख्या-प्रातिपदिक) + तम (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन; क्रमवाचक-समास (द्विशततमः + अष्टषष्ट्युत्तरः = 268th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Camasodbheda

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (implicit)

Visual Art Cues

Scene: A closing manuscript seal: the title ‘Camasodbheda-māhātmya’ visually implied; pilgrims depart from the Sarasvatī bank after rites; lamps fade as the chapter ends.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetramāhātmya
• Camasodbheda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon marking textual closure; it preserves the canonical framing of the tīrtha’s glorification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Camasodbheda tīrtha (as the chapter’s subject).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an editorial chapter-ending statement.