Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

चंडोवाच । उग्रात्प्रतिग्रहाद्यस्माद्बिभ्यत्येते महेश्वराः । बलीयांसो दुर्बलवत्तथा चैव बिभेम्यहम्

caṃḍovāca | ugrātpratigrahādyasmādbibhyatyete maheśvarāḥ | balīyāṃso durbalavattathā caiva bibhemyaham

چنڈا نے کہا: ‘سخت (ناجائز) عطیوں کے قبول کرنے کے سبب یہ مہیشور کے بڑے بھکت بھی خوف زدہ ہیں۔ طاقتور ہو کر بھی کمزوروں کی طرح کانپتے ہیں—اسی لیے میں بھی ڈرتا ہوں۔’

चण्डःCaṇḍa
चण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
उग्रात्from the fierce
उग्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; विशेषणम् (to प्रतिग्रहात्)
प्रतिग्रहात्from accepting gifts
प्रतिग्रहात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्
यस्मात्because of which
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; हेत्वर्थे (ablative of cause)
बिभ्यतिfear
बिभ्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भी (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्
महेश्वराःgreat lords
महेश्वराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्
बलीयांसःstronger (ones)
बलीयांसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootबल (प्रातिपदिक) → बलिन्; तद्धित/तारतम्य ‘बलीयस्’ (comparative stem)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; तुलनात्मक-विशेषणम् (comparative)
दुर्बलवत्like the weak
दुर्बलवत्:
Avyaya (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootदुर्बल (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formअव्ययम्; उपमावाचक-वत् (like/as)
तथाso/likewise
तथा:
Avyaya (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; तुल्यतावाचक
and
:
Avyaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avyaya (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपातः (emphasis)
बिभेमिI fear
बिभेमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भी (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

Caṇḍa

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Paśumukha and/or the assembled sages (contextual)

Scene: A powerful figure named Caṇḍa speaks with visible apprehension; behind him, austere Śaiva devotees recoil from heaps of gifts, suggesting the moral weight of ‘ugra-pratigraha’.

M
Maheśvara

FAQs

Even the strong should fear adharmic gain—improper acceptance of gifts can lead to moral downfall and inner anxiety.

The setting is the Prabhāsa-kṣetra māhātmya section, framing ethical conduct for those moving within Prabhāsa’s sacred landscape.

No ritual is prescribed directly; the verse warns about pratigraha—accepting gifts in a manner contrary to dharma.