Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

अत्रिरुवाच । नास्महेनास्महे मूढ वयमज्ञानबुद्धयः । हैमानीमानि जानीमः प्रतिबुद्धाः स्म जाड्यतः

atriruvāca | nāsmahenāsmahe mūḍha vayamajñānabuddhayaḥ | haimānīmāni jānīmaḥ pratibuddhāḥ sma jāḍyataḥ

اتری نے کہا: “ہم دانا نہیں، اے نادان؛ ہماری سمجھ جہالت سے ڈھکی ہوئی ہے۔ ہم نے انہیں سونے کا سمجھ لیا تھا، اور اب اپنی کند ذہنی سے بیدار ہو گئے ہیں۔”

अत्रिःAtri
अत्रिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: वच् (to speak)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
अस्महेwe are
अस्महे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: अस् (to be)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
अस्महेwe are
अस्महे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: अस् (to be)
मूढO deluded one
मूढ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक; √मुह्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
अज्ञानबुद्धयःof ignorant understanding
अज्ञानबुद्धयः:
Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
TypeNoun
Rootअज्ञान + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: अज्ञानस्य बुद्धिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
हैमाणिgolden
हैमाणि:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootहैम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; विशेषण
इमानिthese (things)
इमानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; सर्वनाम
जानीमःwe know
जानीमः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: ज्ञा (to know)
प्रतिबुद्धाःawakened
प्रतिबुद्धाः:
Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
TypeAdjective
Rootप्रति + बुध् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle): ‘awakened/fully aware’; उपसर्ग: प्रति
स्मindeed/then (particle)
स्म:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थे/स्मरणार्थे सहायक (particle used with past sense)
जाड्यतःfrom dullness
जाड्यतः:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootजाड्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (from/owing to)

Atri

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Atri speaks with candid humility, palms open in admission; the gathered sages show softened expressions of realization; the gold-fruits lie untouched, symbolizing conquered temptation.

A
Atri

FAQs

Dharma includes self-scrutiny: even sages admit error and ‘wake up’ from dullness when ethical clarity arises.

The verse is part of Prabhāsakṣetra Māhātmya’s moral narrative, reinforcing purity as a pilgrimage virtue.

No ritual; it emphasizes inner reform—recognition and renunciation of ethically problematic gain.