Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 130

Devanagari script

श्रीसोमेश्वरमभ्यर्च्य तव श्रेयोऽभिवर्द्धकाः । मुक्तिमंते गमिष्यंति देवस्यातिसुदुर्ल्लभाम्

Transliteration

śrīsomeśvaramabhyarcya tava śreyo'bhivarddhakāḥ | muktimaṃte gamiṣyaṃti devasyātisudurllabhām

Translation

شری سومیشور کی ارچنا کر کے اور اس کے ذریعے آپ کی بھلائی میں افزونی کر کے، وہ آخرکار دیوتا کی عطا کردہ نہایت نایاب مکتی کو پا لیں گے۔

Word by Word

• श्रीसोमेश्वरम्: Śrī-Someśvara (Lord Someśvara)
• श्रीसोमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री-सोमेश्वर (प्रातिपदिक; श्री + सोम + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (श्रीसम्बद्धः सोमेश्वरः)

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having worshipped’

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• श्रेयः: welfare, auspicious good
• श्रेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रेयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अभिवर्द्धकाः: increasing, augmenting
• अभिवर्द्धकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभि-√वृध् (धातु) + वर्द्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण—‘वर्धयन्तः/वर्धकाः’

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• गमिष्यन्ति: they will attain/go to
• गमिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• देवस्य: of the god (Lord)
• देवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अति: very, exceedingly
• अति: Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/अव्यय-विशेषणार्थक—‘exceedingly’

• सुदुर्लभाम्: very difficult to obtain
• सुदुर्लभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-दुर्लभ (प्रातिपदिक; सु + दुर् + √लभ्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—मुक्तिम् विशेषयति

Speaker

Śiva (Trilocana), replying to Devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara (Somnātha) in Prabhāsa-kṣetra

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Ascetics worship Śrī Someśvara in the sanctum; the act is shown as increasing the patron’s welfare and leading to the Lord’s exceedingly rare gift of liberation.

Characters & Entities

• Śrī Someśvara
• mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Someśvara in a sacred kṣetra culminates in the highest fruit—mukti—described as rare even among seekers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, through the praise of its presiding deity Śrī Someśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhyarcana (formal worship/archana) of Śrī Someśvara.