Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 120

Devanagari script

मयि भक्त्यवसाने तु हरेः संदर्शनेन च । क्रोधदर्पाभिभूतत्वान्न मुक्तिं प्राप्नुवंति ते

Transliteration

mayi bhaktyavasāne tu hareḥ saṃdarśanena ca | krodhadarpābhibhūtatvānna muktiṃ prāpnuvaṃti te

Translation

لیکن جب میری طرف ان کی بھکتی ختم ہو جاتی ہے، اور ہری کے درشن کے باوجود بھی، وہ مکتی نہیں پاتے—کیونکہ غصہ اور غرور ان پر غالب آ جاتا ہے۔

Word by Word

• मयि: in me
• मयि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), उत्तमपुरुष-प्रातिपदिक; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• भक्ति-अवसाने: at the end of devotion
• भक्ति-अवसाने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter); सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भक्तेः अवसानम्)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• हरेः: of Hari
• हरेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine); षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• संदर्शनेन: by (the) seeing/vision
• संदर्शनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: संदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• क्रोध-दर्प-अभिभूतत्वात्: because of being overcome by anger and pride
• क्रोध-दर्प-अभिभूतत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + दर्प (प्रातिपदिक) + अभिभूत (कृदन्त; √भू (धातु) उपसर्ग अभि) + त्व (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; समासः—(क्रोधेन दर्पेण च) अभिभूतत्वम् इति भाववाचक-तत्पुरुषः

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine); द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• प्राप्नुवन्ति: attain
• प्राप्नुवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) उपसर्ग प्र + प्राप्नु (वर्तमान-धातुरूप)
• Form: लट् लकार (Present Indicative); प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural); परस्मैपदम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

Speaker

Śiva (deduced from contrast between devotion to Śiva and seeing Hari, within Śaiva discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor in Prabhāsa-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at Somnātha: one humble devotee receiving grace, another proud and angry despite darśana—darkened aura around the latter; a sage points to the heart as the real shrine.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Krodha
• Darpa
• Mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana and devotion bear fruit only with inner purification; anger and pride can nullify spiritual progress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where the text stresses that true tīrtha-benefit requires humility and self-control.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the implied prescription is ethical restraint (freedom from krodha and darpa) alongside devotion and darśana.