Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 117

Devanagari script

अथाहं परमात्मानमेनमाद्यंतवर्जितम् । ध्यानयोगैः समाधौ च भावयामि निरंतरम्

Transliteration

athāhaṃ paramātmānamenamādyaṃtavarjitam | dhyānayogaiḥ samādhau ca bhāvayāmi niraṃtaram

Translation

پس میں اس پرماتما کو—جو آغاز و انجام سے پاک ہے—دھیان یوگ کی ریاضتوں سے، سمادھی میں قائم رہ کر، مسلسل یاد و مراقبہ کرتا ہوں۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable), अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• परमात्मानम्: the Supreme Self
• परमात्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (परमः आत्मा); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• एनम्: this (one)
• एनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• आद्यन्त-वर्जितम्: devoid of beginning and end
• आद्यन्त-वर्जितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आदि (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृज्/√वर्ज्)
• Form: द्वन्द्व (आदि+अन्त) तत्पश्चात् उपपद-तत्पुरुष/बहुव्रीहिसदृश प्रयोग: आद्यन्तयोः वर्जितः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of परमात्मानम्/एनम्)

• ध्यान-योगैः: by meditative disciplines
• ध्यान-योगैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (ध्यानस्य योगाः / ध्यानयोगाः); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

• समाधौ: in samādhi
• समाधौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• भावयामि: I contemplate/meditate upon
• भावयामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative sense: contemplate/bring to mind)

• निरन्तरम्: continuously
• निरन्तरम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: निरन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभाव/अव्यय (adverb)

Speaker

Śiva (deduced from Pāśupata-yoga context within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī or the principal interlocutor in the Prabhāsa-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: A yogic Śiva-like figure seated in padmāsana near the Somnātha shrine, eyes half-closed, inner light visualized as an endless column of radiance (anādi-ananta), with the sea breeze and temple lamps steadying the mood.

Characters & Entities

• Paramātman
• Samādhi
• Dhyāna-yoga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady liberation-oriented practice is continuous remembrance of the Supreme through meditation and samādhi.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), presented as a field where contemplation and Śaiva realization are especially meaningful.

What ritualistic prescription is mentioned?

A discipline (yoga) of dhyāna culminating in samādhi—an inner practice rather than an external rite.