Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 109

Devanagari script

अहं हरिश्च यद्भिन्नौ गुणभागोऽत्र कारणम् । परमार्थादभिन्नौ च रहस्यं परमं ह्यदः

Transliteration

ahaṃ hariśca yadbhinnau guṇabhāgo'tra kāraṇam | paramārthādabhinnau ca rahasyaṃ paramaṃ hyadaḥ

Translation

اگر ہری اور میں جدا دکھائی دیں تو یہاں گُنوں کی تقسیم اس کا سبب ہے۔ مگر حقیقتِ اعلیٰ میں ہم غیر جدا ہیں—یہی سب سے بڑا راز ہے۔

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय — conjunction

• यत्: since/because
• यत्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: हेतौ अव्ययप्रयोग — 'because/inasmuch as' (yad as causal)

• भिन्नौ: different (two)
• भिन्नौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न (प्रातिपदिक; √भिद्-क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन — nominative dual; विशेषण (for अहम्, हरिः)

• गुणभागः: a share/portion of qualities
• गुणभागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुण + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (गुणस्य भागः)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय — adverb of place

• कारणम्: the cause
• कारणम्: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

• परमार्थात्: in ultimate reality / from the highest truth
• परमार्थात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: परमार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — ablative singular; तत्पुरुष (परमः अर्थः)

• अभिन्नौ: non-different, identical (two)
• अभिन्नौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभिन्न (प्रातिपदिक; √भिद्-क्त with negation)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन — nominative dual; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय — conjunction

• रहस्यम्: the secret
• रहस्यम्: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; विशेषण (for रहस्यम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/कारणार्थक अव्यय — particle (indeed/for)

• अदः: this/that (yonder)
• अदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

Speaker

Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A luminous Harihara vision: half Śiva, half Viṣṇu, or two deities merging into one radiance, while Śiva tells Devī the supreme secret; guṇa symbols dissolve into a single clear light.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Śiva (implicit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sectarian difference is explained as functional (guṇa-based) while the highest truth affirms unity of the Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra is the narrative setting where this ‘rahasya’ is taught.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal teaching about Hari–Hara unity.