Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु । आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना

Transliteration

purā satrājitā rājñā dvāravatyāṃ gatena tu | ārādhito bhāskaro'bhūdyādavena mahātmanā

Translation

قدیم زمانے میں یادوَوں کے مہاتما راجا ستر اجِت دواروتی گیا اور اس نے بھاسکر (سورج) کی عبادت کی؛ اس بھکتی سے سورَی دیو نہایت خوش ہوئے۔

Word by Word

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly/once)

• सत्राजिता: by King Satrājit
• सत्राजिता: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्राजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (कर्ता-करण-सम्बन्धे); 'राज्ञा' इति विशेषण/अप्पोजिशन

• राज्ञा: by the king
• राज्ञा: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सत्राजिता इत्यस्य विशेषणम्

• द्वारवत्याम्: in Dvāravatī
• द्वारवत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• गतेन: having gone
• गतेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; राज्ञा इति विशेषणम् (having gone)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः (contrast/emphasis)

• आराधितः: was worshipped
• आराधितः: Kriyā-phala (Predicate state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: आ+राध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भास्करः इति विशेषणम् (worshipped)

• भास्करः: Bhāskara (the Sun)
• भास्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अभूत्: became/was
• अभूत्: Kriyā (Copular/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यादवेन: by a Yādava
• यादवेन: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यादव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; महात्मना इति विशेषणेन सह कर्तृवाचक-तृतीया (agent)

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: समासः कर्मधारयः (महा + आत्मन्); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; यादवेन इति विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvāravatī (contextual) / Nāgarāditya (implied continuity)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: King Satrājit in Dvāravatī performs Sun-worship at dawn—standing in a river/near a shrine, offering arghya; Sūrya appears radiant in the sky, acknowledging the devotion.

Characters & Entities

• Satrājit
• Dvāravatī (Dvārakā)
• Bhāskara (Sūrya)
• Yādava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere worship of Sūrya (Bhāskara) by a righteous ruler is presented as powerful and grace-invoking.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Prabhāsa Māhātmya context frames this as background for Nāgarāditya; the verse itself references Dvāravatī as the setting of Satrājit’s worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (propitiatory worship) of Bhāskara—devotional practice directed to the Sun.