Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

Devanagari script

अवधीत्पितरं पुत्रः पिता पुत्रं च भामिनि । मत्तास्ते पर्यटंति स्म योधमानाः परस्परम्

Transliteration

avadhītpitaraṃ putraḥ pitā putraṃ ca bhāmini | mattāste paryaṭaṃti sma yodhamānāḥ parasparam

Translation

اے حسین بانو! بیٹے نے باپ کو قتل کیا اور باپ نے بیٹے کو؛ نشے میں مدہوش وہ ایک دوسرے سے لڑتے ہوئے بھٹکتے پھرے۔

Word by Word

• अवधीत्: killed
• अवधीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वध् (धातु; वध्—हिंसायाम्)
• Form: लुङ्-लकार (aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• भामिनि: O lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8), एकवचन

• मत्ताः: intoxicated, frenzied
• मत्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), बहुवचन; विशेषण (ते)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), बहुवचन

• पर्यटन्ति: wandered about, roamed
• पर्यटन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-अट् (धातु; अट्—गत्यर्थ)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• स्म: indeed/used to (past marker)
• स्म: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: भूतार्थे स्म-प्रयोगः (particle indicating past/habitual narration)

• योधमानाः: fighting
• योधमानाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युध् (धातु; युध्—सम्प्रहार) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शानच् (present middle participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), बहुवचन; विशेषण (ते)

• परस्परम्: mutually, with one another
• परस्परम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्पर (अव्ययवत्/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (reciprocal adverb)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/ Ugraśravas), narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A questioning sage/assembly; verse addresses a feminine vocative 'bhāmini' within the embedded narrative

Visual Art Cues

Scene: A chaotic battlefield-like grove at Prabhāsa: intoxicated Yādavas, eyes reddened, strike down even fathers and sons; dust, broken weapons, and fallen bodies under a harsh sun near the sea-coast tīrtha.

Characters & Entities

• Kāla (implied through narrative context)
• Yādava clans (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Loss of self-control destroys even family dharma; intoxication and rage overturn natural bonds and lead to ruin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the Purāṇa situates this stark lesson as part of the tīrtha’s remembered power and warning.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is a narrative admonition highlighting the consequences of mada (intoxication).