Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 84

Devanagari script

हतं दृष्ट्वा तु शैनेयं पुत्रं च यदुनंदनः । एरकाणां तदा मुष्टिं कोपाज्जग्राह केशवः

Transliteration

hataṃ dṛṣṭvā tu śaineyaṃ putraṃ ca yadunaṃdanaḥ | erakāṇāṃ tadā muṣṭiṃ kopājjagrāha keśavaḥ

Translation

شَینَیَہ کو مقتول اور اپنے بیٹے کو بھی اسی حال میں دیکھ کر، یَدونندن کیشوَ نے غضب میں اِرَکا کی نَیوں کی ایک مُٹھی پکڑ لی۔

Word by Word

• हतम्: slain
• हतम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हन् → हत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘शैनेयम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• शैनेयम्: Śaineya (Sātyaki)
• शैनेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैनेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात

• यदुनन्दनः: descendant/son of Yadu (Kṛṣṇa)
• यदुनन्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यदु + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एरकाणाम्: of the eraka reeds
• एरकाणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे बहुधा तृणविशेषः), षष्ठी, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• मुष्टिम्: a fistful/club-like handful
• मुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कोपात्: from anger
• कोपात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे

• जग्राह: seized/took
• जग्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• केशवः: Keśava (Kṛṣṇa)
• केशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/ Ugraśravas), narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (assembly of sages; internal addressee in verses: Devī/Bhāminī—Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: On the shore-grove of Prabhāsa, Keśava sees Śaineya and his own son slain; his face hardens with grief and wrath as he clenches a fistful of eraka reeds, the air heavy with fate.

Characters & Entities

• Keśava
• Kṛṣṇa
• Śaineya
• Eraka
• Yadu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When Kāla ripens, even ordinary objects become instruments of fate; grief and anger catalyze irreversible turns.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the eraka motif is central to the Purāṇic remembrance of events.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse introduces the eraka reeds as the fateful means of destruction.