Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 69

ततः पुनरपि क्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् । निर्विशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना

tataḥ punarapi kruddhaḥ kṛtavarmā tamabravīt | nirviśanniva sāvajñaṃ tadā savyena pāṇinā

پھر دوبارہ غضب میں بھر کر کِرتَوَرما نے اسے حقارت سے کہا؛ اسی لمحے بائیں ہاتھ سے یوں اشارہ کیا گویا ابھی ضرب لگانے والا ہو۔

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (thereupon/from then)
punaragain
punar:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)
apialso
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
kruddhaḥangry
kruddhaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkruddha (कृदन्त; √krudh धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kṛtavarmāKṛtavarmā
kṛtavarmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṛtavarman (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
abravītsaid/spoke
abravīt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
nirviśanas if entering/approaching
nirviśan:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootviś (धातु) + शतृ (कृदन्त) उपसर्गः निर्-
Formनिर्-उपसर्गपूर्वक शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रविष्टुमिव’ भावः
ivaas if
iva:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
sāvajñamcontemptuously
sāvajñam:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootsāvajña (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः (with contempt)
tadāthen
tadā:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at that time)
savyenawith the left
savyena:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootsavya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘पाणिना’ इत्यस्य विशेषणम्
pāṇināhand
pāṇinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Scene: Kṛtavarman, face flushed with anger, addresses Keśava with contempt, his left hand raised in a half-striking gesture; Keśava stands composed amid tense Yādava assembly at Prabhāsa.

K
Kṛtavarman
P
Pradyumna (context)
Y
Yuyudhāna (context)

FAQs

Anger and contempt rapidly escalate disputes into violence—self-mastery is central to dharma, especially in a tīrtha.

Prabhāsa-kṣetra, whose sacred atmosphere frames this episode as a cautionary tale about behavior in holy lands.

No explicit ritual; the verse narrates the bodily signs of anger and the breakdown of civility.