Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

पठेत्सहस्रं नाम्ना तु दुर्वासादित्यसंनिधौ । षण्मासान्मुच्यते जंतुर्यद्यपि ब्रह्महा नरः

Transliteration

paṭhetsahasraṃ nāmnā tu durvāsādityasaṃnidhau | ṣaṇmāsānmucyate jaṃturyadyapi brahmahā naraḥ

Translation

دُروَاسادِتیہ کے حضور ‘سہسرنام’ کا پاٹھ کرے۔ چھ ماہ کے اندر جیو آزاد ہو جاتا ہے، اگرچہ وہ برہماہتیا کا مجرم انسان ہی کیوں نہ ہو۔

Word by Word

• पठेत्: should recite/read
• पठेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/Potential mood), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (singular)

• नाम्ना: by/with the name (as a formula)
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), अवधानार्थ/विरोधार्थ (emphasis/contrast)

• दुर्वासादित्यसंनिधौ: in the presence of Durvāsā and the Sun
• दुर्वासादित्यसंनिधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासा (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), सप्तमी विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (singular); समासः—दुर्वासा-आदित्ययोः संनिधिः (in the presence of Durvāsā and Āditya)

• षण्मासात्: from/within six months
• षण्मासात्: Apadana (Source/अपाादान)
• Type: Noun
• Root: षण् (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), पञ्चमी विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम् (singular); द्विगुसमासः (six-month period)

• मुच्यते: is released/freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (Present tense), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular); कर्मणि प्रयोगः (passive)

• जन्तुः: a being/person
• जन्तुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)

• यद्यपि: even if/although
• यद्यपि: Sambandha (Clause connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अन्वयार्थ अव्ययसमूहः (concessive: 'even if/although')

• ब्रह्महा: a brahma-slayer (killer of a brāhmaṇa)
• ब्रह्महा: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + हन् (धातु)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular); कृदन्तः—हन् धातोः क्विप्/णिनि-प्रत्ययान्तः (agent noun: 'slayer'); समासः—ब्रह्मणः हन्ता (slayer of a brāhmaṇa)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Durvāsāditya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee sits near the Durvāsāditya shrine counting a mālā, reciting a sahasranāma; the Sun’s rays form a protective mandala, and a shadowy ‘mahāpātaka’ figure fades over months.

Characters & Entities

• Durvāsāditya
• Sahasranāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Nāma-japa performed at a consecrated place and presence is presented as a time-bound, transformative path of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shrine/presence (saṃnidhi) of Durvāsāditya within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of a sahasranāma (thousand names) in front of Durvāsāditya, with the stated fruit of purification within six months.