Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 85

Devanagari script

ईश्वर उवाच । गृहीत्वाऽथ मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा लोकपिता महः । आनीतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

Transliteration

īśvara uvāca | gṛhītvā'tha munīnsarvānbrahmā lokapitā mahaḥ | ānītaḥ somarājena tadā brahmā jagatpatiḥ

Translation

اِیشور نے فرمایا: پھر برہما، جو عوالم کے عظیم پِتامہ ہیں، سب مُنیوں کو ساتھ لے کر، سوم راج کے ذریعے وہاں لائے گئے؛ یوں جگت پتی برہما تشریف لے آئے۔

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect); प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: gṛhītvā (कृदन्त; √grah (धातु) + त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• अथ: then
• अथ: Nipata (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम् (then/now)

• मुनीन्: sages
• मुनीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्; मुनीन् इत्यस्य विशेषणम्

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: brahman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• लोकपिता: father of the world
• लोकपिता: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: loka-pitṛ (प्रातिपदिक; लोक + पिता)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: लोकस्य पिता); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ब्रह्मणः उपाधि

• महः: great
• महः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahat (प्रातिपदिक)
• Form: महत्-शब्दः; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ब्रह्मणः विशेषणम्

• आनीतः: brought
• आनीतः: Kriya (Result state/क्रिया-फल)
• Type: Adjective
• Root: ānīta (कृदन्त/प्रातिपदिक; ā + √nī (धातु) + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ब्रह्मा इत्यस्य विशेषणम्

• सोमराजेन: by Soma, the Moon-king
• सोमराजेन: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: soma-rāja (प्रातिपदिक; सोम + राजा)
• Form: तत्पुरुष-समासः (कर्मधारय/षष्ठीभावः: सोमः राजा); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्तिः, एकवचनम्

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tadā (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (then)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: brahman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्त-सम्बोधन/अनुवाद (resumptive)

• जगत्पतिः: lord of the world
• जगत्पतिः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: jagat-pati (प्रातिपदिक; जगत् + पति)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: जगतः पतिः); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ब्रह्मणः उपाधि

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Soma (Moon-king) ceremonially escorts Brahmā, the world-grandfather, accompanied by a retinue of sages, toward the luminous coastal tīrtha of Prabhāsa; the atmosphere is solemn and radiant.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Brahmā
• Soma (Somarāja)
• Munis (Sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy works at tīrthas are strengthened by the presence of sages and rightful guidance, aligning ritual with cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, the destination where Brahmā and sages are assembled for major rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse sets the ritual context: assembling munis and Brahmā for the forthcoming consecratory proceedings.