Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

इत्युक्त्वा मंत्रिणं तत्र चंद्रमास्त्वरयाऽन्वितः । ब्रह्मलोकं स गतवान्यज्ञार्थं ब्रह्मणोंतिकम्

Transliteration

ityuktvā maṃtriṇaṃ tatra caṃdramāstvarayā'nvitaḥ | brahmalokaṃ sa gatavānyajñārthaṃ brahmaṇoṃtikam

Translation

یوں وہاں اپنے وزیر سے کہہ کر، چاند (چندرما) عجلت کے ساتھ روانہ ہوا اور یَجْن کے انتظام کی خاطر برہملوک میں برہما کے حضور جا پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उक्त्यर्थ-निपात) “thus”

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund) “having said”

• मन्त्रिणम्: the minister
• मन्त्रिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “minister/counsellor”

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) “there”

• चन्द्रमाः: the Moon
• चन्द्रमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “the Moon”

• त्वरया: with haste
• त्वरया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; “with haste”

• अन्वितः: endowed (with)
• अन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु + इ (धातु) → अन्वित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण “endowed/possessed (with)”

• ब्रह्मलोकम्: to Brahmaloka
• ब्रह्मलोकम्: Gati-karma (Destination/गत्यर्थकर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः लोकः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “to Brahmaloka”

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “he”

• गतवान्: went
• गतवान्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गतवत् (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक क्तवत्-प्रत्ययान्त (perfective past participle used finitely), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “went/has gone”

• यज्ञार्थम्: for the sacrifice
• यज्ञार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (यज्ञस्य अर्थः/यज्ञाय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थक “for the sake of the sacrifice”

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; “of Brahmā”

• अन्तिकम्: near (him)
• अन्तिकम्: Gati-karma (Destination/गत्यर्थकर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “near vicinity/near (to)” (गत्यर्थे गन्तव्यस्थानम्)

Speaker

Īśvara (narrator voice within the chapter context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (as yajña destination)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Candramā, luminous and crowned, swiftly departs after instructing his minister; he ascends through layered skies toward Brahmā’s radiant realm to arrange the sacrifice.

Characters & Entities

• Candramā (Soma)
• Brahmā
• Brahmaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is advanced through timely, purposeful action—sacrifice (yajña) is treated as a cosmic duty requiring proper authority and preparation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra is the background sacred field whose yajña-related glory is being unfolded.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse signals yajña-ārambha (initiation/preparation for sacrifice), emphasizing arranging the rite through Brahmā’s sanction.