Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 123

मन्त्रन्यासे कृते तत्र ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । तत्र विप्रगणो हृष्टो जयशब्दादिमंगलैः । निर्धूमश्चाभवद्वह्निः सूर्यकोटिसमप्रभः

mantranyāse kṛte tatra brahmaṇā lokakartṝṇā | tatra vipragaṇo hṛṣṭo jayaśabdādimaṃgalaiḥ | nirdhūmaścābhavadvahniḥ sūryakoṭisamaprabhaḥ

جب وہاں لوک-کرتا برہما نے منتر-نیاس پورا کیا تو وِپروں کی جماعت ‘جے’ وغیرہ کی مبارک صداؤں سے خوشی میں جھوم اٹھی۔ اور یَجْن کی آگ بے دھواں ہو کر کروڑوں سورجوں جیسی روشنی سے دہک اٹھی۔

mantranyāsein the placing/installation of mantras
mantranyāse:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक) + nyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगानुसार), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; मन्त्रस्य न्यासः इति षष्ठी-तत्पुरुष
kṛtewhen (it was) done
kṛte:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formकृत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; लोकेटिव-अब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध)
tatrathere
tatra:
Desha-adhikarana (Locative adverb/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
lokakartṝṇāby the creator of the worlds
lokakartṝṇā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + kartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; लोकानां कर्ता इति षष्ठी-तत्पुरुष
tatrathere
tatra:
Desha-adhikarana (Locative adverb/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
vipragaṇaḥthe group of Brahmins
vipragaṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विप्राणां गणः इति षष्ठी-तत्पुरुष
hṛṣṭaḥdelighted
hṛṣṭaḥ:
Karta-anvaya (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formहृष् (हृष् धातु) क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (vipragaṇaḥ)
jayaśabdādi-maṃgalaiḥwith auspicious cries beginning with ‘jaya’
jayaśabdādi-maṃgalaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootjaya (प्रातिपदिक) + śabda (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + maṅgala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘जय-शब्द-आदि’ इति समाहार/तत्पुरुष-समासः, तैः मङ्गलैः
nirdhūmaḥsmokeless
nirdhūmaḥ:
Karta-anvaya (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootnir-dhūma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (vahniḥ)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
abhavatbecame
abhavat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलङ् (Imperfect/भूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
vahniḥthe fire
vahniḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
sūryakoṭisamaprabhaḥhaving brilliance equal to ten million suns
sūryakoṭisamaprabhaḥ:
Karta-anvaya (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsūrya (प्रातिपदिक) + koṭi (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक) + prabhā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘सूर्य-कोटि-सम’ इति तत्पुरुष + ‘प्रभ’ (प्रभा-सम्बन्धी) बहुधा कर्मधारय-भावः; विशेषण (vahniḥ)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra yajña-sthala (Sparśa-liṅga consecration)

Type: kshetra

Scene: Brahmā completes nyāsa; brāhmaṇas raise ‘Jaya!’ cries; the altar fire surges upward, smokeless and dazzling like countless suns, illuminating faces and offerings.

B
Brahmā
B
Brāhmaṇas (vipra-gaṇa)
V
Vahni (sacrificial fire)

FAQs

Rightly performed mantra and yajña manifest as purity and auspicious signs, reflecting divine approval.

Prabhāsakṣetra, portrayed as a place where ritual acts display extraordinary auspiciousness.

Completion of mantra-nyāsa and the proper conduct of yajña indicated by the smokeless, brilliantly shining fire.