Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 122

Devanagari script

स्थित्वा च परमे तत्त्वे मंत्रन्यासमथाकरोत् । एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य तत्र ब्रह्मा जगद्गुरुः । पूजयामास विधिना वेदोक्तैर्मंत्र विस्तरैः

Transliteration

sthitvā ca parame tattve maṃtranyāsamathākarot | evaṃ liṃgaṃ pratiṣṭhāpya tatra brahmā jagadguruḥ | pūjayāmāsa vidhinā vedoktairmaṃtra vistaraiḥ

Translation

وہ اعلیٰ حقیقت میں قائم رہ کر پھر منتر-نیاس کی رسم بجا لایا۔ یوں لِنگ کی پرتیِشٹھا کر کے جگت گرو برہما نے ویدوں میں کہے گئے مفصل منتروں کے ساتھ، مقررہ ودھی کے مطابق اس کی پوجا کی۔

Word by Word

• स्थित्वा: having remained
• स्थित्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); 'having stood/remained'

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• परमे: supreme
• परमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; 'in the supreme' (qualifying tattve)

• तत्त्वे: in the reality/principle
• तत्त्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative 'in the principle/reality'

• मन्त्रन्यासम्: mantra-nyāsa
• मन्त्रन्यासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र + न्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः 'mantra-installation/nyāsa'

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक अव्यय (particle)

• अकरोत्: performed
• अकरोत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 'did/performed'

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• प्रतिष्ठाप्य: having installed
• प्रतिष्ठाप्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति+स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); 'having installed'

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• जगद्गुरुः: the world-teacher
• जगद्गुरुः: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः 'teacher of the world'

• पूजयामास: worshipped
• पूजयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; periphrastic perfect 'worshipped'

• विधिना: according to the rite
• विधिना: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; instrumental 'according to rule/rite'

• वेदोक्तैः: Veda-prescribed
• वेदोक्तैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद + उक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; तत्पुरुषः 'said in the Veda' (qualifying mantravistaraiḥ)

• मन्त्र: mantra
• मन्त्र: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, (समासपूर्वपद/अव्यक्तविभक्ति); used as first member with vistaraiḥ

• विस्तरैः: with extensive (mantras)
• विस्तरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; instrumental 'with elaborations/extended (chants)'

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa liṅga-pratiṣṭhā site (Sparśa-liṅga)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, serene and absorbed, performs mantra-nyāsa before the installed liṅga; then he offers Vedic worship with expanded mantra recitation, ritual implements arranged in order.

Characters & Entities

• Brahmā
• Liṅga
• Veda
• Mantra-nyāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship unites inner realization (parame tattve) with disciplined ritual (vidhi) and mantra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where Vedic-style Śaiva worship is depicted as especially potent.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mantra-nyāsa followed by liṅga pūjā using Veda-sanctioned mantras in full ritual detail.