Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

Devanagari script

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भक्त्या तमवलोकयन् । अपि पातकयुक्तोऽपि न याति नरके नरः

Transliteration

tasmātsarvaprayatnena bhaktyā tamavalokayan | api pātakayukto'pi na yāti narake naraḥ

Translation

پس ہر طرح کی کوشش کے ساتھ، بھکتی سے اُس کا دیدار کرتے رہو—گناہوں کے بوجھ تلے دبا ہوا انسان بھی نرک میں نہیں جاتا۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Reason (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तस्मात्-प्रयोगः) = ‘therefore/from that’; तस्मदः पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाववत् प्रयोगः

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘सर्वः प्रयत्नः’ इति कर्मधारय-समासः; करण/उपायार्थे

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अवलोकयन्: beholding/seeing
• अवलोकयन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अव + लोक् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; परस्मैपदी; ‘seeing/beholding’

• अपि: even
• अपि: Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (even/also)

• पातकयुक्तः: endowed with sin
• पातकयुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पातक (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, युज् धातोः)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पातकेन युक्तः’/‘having sin’); विशेषणम्

• अपि: even
• अपि: Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरपि ‘even’ इत्यर्थे

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• नरके: to/in hell
• नरके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha/Prabhu at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A sinner-laden pilgrim approaching the Lord with trembling devotion; upon darśana, darkness recedes—symbolic hell-gates closing, light from the deity’s presence protecting the devotee.

Characters & Entities

• Prabhāsa Kṣetra (context)
• Narakeśvara/Śiva (implied)
• Naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional turning toward the Lord at a sacred site is presented as a strong purifier that blocks the path to naraka.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, through the saving darśana of Narakeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Make earnest effort to take darśana (avalokana) of the Lord with devotion.