Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

गत्वा तत्र स नित्यं वै पूजयामास तं प्रभुम् । यावज्जीवं वरारोहे ततः सिद्धिं परां गतः

Transliteration

gatvā tatra sa nityaṃ vai pūjayāmāsa taṃ prabhum | yāvajjīvaṃ varārohe tataḥ siddhiṃ parāṃ gataḥ

Translation

وہ وہاں جا کر زندگی بھر روزانہ اسی پروردگار کی پوجا کرتا رہا؛ اور پھر آخرکار اس نے اعلیٰ ترین روحانی کمال حاصل کر لیا۔

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देश-अव्यय (locative adverb)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: काल-अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative: always)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/सम्भावना-सूचक-अव्यय (particle: indeed)

• पूजयामास: worshipped
• पूजयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect; periphrastic), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रभुम्: the Lord
• प्रभुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यावत्: as long as
• यावत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधि-अव्यय (until/as long as)

• जीवम्: life
• जीवम्: Kriya-visheshana (Extent/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अवधी-अर्थे (used with यावत्: for lifetime)

• वरारोहे: O fair-hipped lady
• वरारोहे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर + आरोह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; बहुव्रीहि (वरम् आरोहः यस्याः सा)

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: हेतु/अनन्तरता-अव्यय (then/thereafter)

• सिद्धिम्: attainment, perfection
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying सिद्धिम्)

• गतः: attained/went to
• गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Active Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa devotee repeatedly visiting the shrine, offering flowers and lamp day after day; the Lord (Somnātha/Prabhu) as a radiant liṅga or anthropomorphic Śiva, with the sea-breeze of Prabhāsa implied.

Characters & Entities

• Prabhu (Narakeśvara/Śiva implied)
• Varārohā (female addressee in frame narrative, if present)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Consistent daily worship at a sacred tirtha, sustained throughout life, culminates in supreme spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where the Lord (Narakeśvara/Śiva) is worshipped.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nitya-pūjā—daily worship of the Lord at that sacred place for one’s lifetime.