Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तत्र यः स्थापयेल्लिंगं मार्कंडेशसमीपगम् । कुलानां शतमुद्धृत्य मोदते दिवि देववत्

Transliteration

tatra yaḥ sthāpayelliṃgaṃ mārkaṃḍeśasamīpagam | kulānāṃ śatamuddhṛtya modate divi devavat

Translation

جو کوئی وہاں مارکنڈیش کے قریب شیو لِنگ قائم کرے، وہ اپنے خاندان کی سو نسلوں کا اُدھار کر کے دیوتا کی مانند سُوَرگ میں مسرور ہوتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• स्थापयेत्: should establish
• स्थापयेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन

• मार्कण्डेय-समীপ-गम्: situated near Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेय-समীপ-गम्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त; गम् धातु, क्त/अच्-प्रत्ययान्त ‘ग’ = going/located)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying लिङ्गम्): ‘मार्कण्डेयस्य समीपे गम्’

• कुलानाम्: of families/lineages
• कुलानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; संख्यावाचक (numeral)

• उद्धृत्य: having uplifted/rescued
• उद्धृत्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: उद्+हृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• मोदते: rejoices
• मोदते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद

• दिवि: in heaven
• दिवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th); एकवचन

• देववत्: like a god
• देववत्: Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: देव (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (indeclinable of comparison: ‘like a god’)

Speaker

Unknown (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mārkaṇḍeśa/Mārkaṇḍeyeśa vicinity (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A consecration scene: devotees and priests install a Śiva-liṅga near Mārkaṇḍeśa; kalasha waters poured, Vedic chants, flowers raining; a visionary overlay shows ancestors rising and the patron rejoicing in svarga.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeśa
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Selfless consecration of a liṅga at a sacred site brings vast merit that benefits one’s lineage and leads to heavenly joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The area near Mārkaṇḍeśa within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (establishing/consecrating a Śiva-liṅga) at the site near Mārkaṇḍeśa.