Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 219›Shloka 20
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

स्वायंभुवर्षिदैवादिलिंगहीना न भूः क्वचित व्या । पारान्सकलांस्त्यक्त्वा पूजयध्वं शिवं सदा । निकटा इव दृश्यंते कृतांतनगरोपगाः

Transliteration

svāyaṃbhuvarṣidaivādiliṃgahīnā na bhūḥ kvacita vyā | pārānsakalāṃstyaktvā pūjayadhvaṃ śivaṃ sadā | nikaṭā iva dṛśyaṃte kṛtāṃtanagaropagāḥ

Translation

اے دیوی! زمین پر کہیں بھی—خواہ سوایمبھووؤں، رِشیوں یا دیوتاؤں کے علاقوں میں—لِنگ سے خالی کوئی بھومی نہیں۔ سب اور مشاغل چھوڑ کر سدا شِو کی پوجا کرو؛ کیونکہ جو کِرتانت کے نگر (موت کے شہر) کو جاتے ہیں، وہ گویا ابھی سے نزدیک دکھائی دیتے ہیں۔

Word by Word
स्वायम्भुवर्षिदैवादिलिङ्गहीनाdevoid of Svāyambhuva/ṛṣi/daiva etc. liṅgas
स्वायम्भुवर्षिदैवादिलिङ्गहीना:
Visheshana (Adjective of कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्वायम्भुव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक) + दैव (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः—‘स्वायम्भुव-ऋषि-दैव-आदि-लिङ्गैः हीना’ (devoid of …-lingas)
नnot
न:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
भूःland/earth
भूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भूमिः’ (earth/land)
क्वचित्anywhere/ever
क्वचित्:
Adhikarana (Place/Time)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb)
व्या(text uncertain particle)
व्या:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootव्या (अव्यय/सम्बोधन-रूप)
Formपाठभेद/सम्बोधन-निपातः; सम्भाव्यं ‘वयम्/वा’ इत्यादि-भ्रंशः (textually uncertain)
पारान्other shores/sides
पारान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
सकलान्all
सकलान्:
Visheshana (Adjective of कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण (पारान्)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्यय; अर्थे—‘having abandoned’
पूजयध्वम्worship (you all)
पूजयध्वम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
निकटाःnear/close
निकटाः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनिकट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective)
इवas if/like
इव:
Upamāna-marker
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (comparative particle)
दृश्यन्तेare seen/appear
दृश्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
कृतान्तनगरोपगाःthose going to the city of Death (Yama)
कृतान्तनगरोपगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृतान्त (प्रातिपदिक) + नगर (प्रातिपदिक) + उपग (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘कृतान्तस्य नगरम्’ + उपगः (one who goes to) → ‘कृतान्तनगरम् उपगच्छन्ति ये’
Speaker

Deductive: Narratorial voice within Prabhāsakṣetramāhātmya addressing Devī (listener implied)

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A teacher addresses Devī: the earth-map dotted with countless liṅgas; in the foreground a devotee turns away from worldly bustle toward a simple Śiva shrine; in the distance looms Yama’s city, appearing ‘near’ as a warning.

Characters & Entities
Ś
Śiva
L
Liṅga
K
Kṛtānta (Death)

FAQs

Life is fragile; therefore, one should prioritize continual worship of Śiva, the universal Lord present everywhere through the liṅga.

Rather than one site, the verse universalizes Śiva-liṅga presence across the world, reinforcing the Prabhāsa māhātmya by placing it within a pan-Indian sacred map.

Sada-pūjā—worship Śiva always; implicitly through liṅga worship, setting aside lesser aims.

←Previous Verse
Next Verse→