Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

वृत्रं हत्वा पुरा शक्रो माहेन्द्रं स्थाप्य शंकरम् । लिंगं च मुक्तपापौघस्ततोऽसौ त्रिदिवं गतः

Transliteration

vṛtraṃ hatvā purā śakro māhendraṃ sthāpya śaṃkaram | liṃgaṃ ca muktapāpaughastato'sau tridivaṃ gataḥ

Translation

قدیم زمانے میں ورترا کو قتل کرنے کے بعد شکر (اِندر) نے شنکر کو ماہِندر لِنگ کے طور پر قائم کیا؛ گناہوں کے سیلاب سے پاک ہو کر وہ پھر تریدِو (سورگ) کو چلا گیا۔

Word by Word

• वृत्रम्: Vṛtra
• वृत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• हत्वा: having slain
• हत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) → हत्वा (कृदन्त—क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• पुरा: formerly
• पुरा: Kriya-visheshana (Temporal/कालवाचक)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• माहेन्द्रम्: Maheindra (connected with Indra)
• माहेन्द्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: माहेन्द्र (प्रातिपदिक; महेन्द्र-सम्बन्धी)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘शंकरम्’ इति विशेष्यस्य

• स्थाप्य: having installed
• स्थाप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् → स्थापयति; स्थाप्य (कृदन्त—ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘स्थापयित्वा’ इत्यर्थे

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• लिङ्गम्: a liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• मुक्तपापौघः: freed from a flood of sins
• मुक्तपापौघः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्त-पाप-ओघ (प्रातिपदिक; मुच् (धातु) → मुक्त (कृदन्त—क्त))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहिर्वृत्त्या विशेषण—‘शक्रः’ इति विशेष्यस्य; अर्थः—पापौघात् मुक्तः

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरं/तस्मात्

• असौ: he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• त्रिदिवम्: heaven (the threefold heaven)
• त्रिदिवम्: Gati-karma (Goal/Object of motion/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि-दिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• गतः: went
• गतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त—क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तरि—‘(असौ) गतः (अभवत्)’

Speaker

Unknown (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māhendra-liṅga at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/śaunaka-ādi assembly (typical purāṇic frame)

Visual Art Cues

Scene: Indra, still bearing the shadow of Vṛtra-vadha, installs a radiant Śiva-liṅga named Māhendra at Prabhāsa; devas witness the washing away of sin as the western sea glimmers nearby.

Characters & Entities

• Indra (Śakra)
• Vṛtra
• Śaṅkara (Śiva)
• Māhendra Liṅga
• Tridiva (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the mighty seek purification; consecration of Śiva (as liṅga) is upheld as a supreme means of absolution and restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where the tradition of deity-associated liṅgas (like the Māhendra Liṅga) is celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

Installing the Māhendra Liṅga (liṅga-sthāpana) as an act of prāyaścitta following grave karmic burden.