Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

शातकौंभमयं यस्तु ताम्रचूडं द्विजातये । दद्यात्स्वामिनमुद्दिश्य स तु यात्राफलं लभेत्

Transliteration

śātakauṃbhamayaṃ yastu tāmracūḍaṃ dvijātaye | dadyātsvāminamuddiśya sa tu yātrāphalaṃ labhet

Translation

جو شخص مالکِ حقیقی کی نیت سے کسی دوبار جنم والے (برہمن) کو خالص سونے کا ‘تامراچوڑ’ عطیہ کرے، وہ یقیناً یاترا کا پورا پھل پاتا ہے۔

Word by Word

• शातकौम्भमयम्: made of gold
• शातकौम्भमयम्: Visheshana (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: शातकौम्भ-मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शातकौम्भेन मयम् = made of gold)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrast/emphasis)

• ताम्रचूडम्: a copper crest/ornament (tāmracūḍa)
• ताम्रचूडम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताम्र-चूड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (ताम्रः चूडः यस्य/ताम्रस्य चूडः)

• द्विजातये: to a twice-born (brāhmaṇa etc.)
• द्विजातये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विजाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• स्वामिनम्: the Lord
• स्वामिनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• उद्दिश्य: dedicating (it) to
• उद्दिश्य: Prayojana (Purpose)
• Type: Indeclinable
• Root: उद्-दिश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त-अव्यय (gerund), ‘उद्दिश्य’ = having intended/dedicated (to)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• यात्राफलम्: the fruit of pilgrimage
• यात्राफलम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा-फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (यात्रायाः फलम्)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (within Prabhāsakṣetramāhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Prabhāsa offers a gleaming golden ‘tāmra-cūḍa’ to a seated brāhmaṇa, with hands joined in saṅkalpa toward the unseen Lord; the sea-breeze and temple banners suggest the coastal kṣetra.

Characters & Entities

• Svāmī (Lord/Śiva)
• Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is perfected by charity offered with devotion and right intention, especially when dedicated to the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kumāreśvara/Prabhāsa Kṣetra pilgrimage context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna: giving a specified valuable article (śātakumbha-maya tāmra-cūḍa) to a dvija, dedicated to the Lord, to gain yātrā-phala.