Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

अवशिष्टास्तु षड्विंशन्मलिना विगतश्रियः । पाणिग्रहणमारभ्य रोहिण्या सह चंद्रमाः

avaśiṣṭāstu ṣaḍviṃśanmalinā vigataśriyaḥ | pāṇigrahaṇamārabhya rohiṇyā saha caṃdramāḥ

مگر باقی چھبیس بیویاں داغدار ہو گئیں اور اپنی رونق سے محروم رہیں؛ نکاح کے آغاز ہی سے چاند روہنی کے ساتھ ہی رہا۔

अवशिष्टाःremaining (ones)
अवशिष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअवशिष्ट (कृदन्त; √शिष्/शेष् (धातु) + अव- उपसर्ग)
Formबहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः, स्त्रीलिङ्गः; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle) — “remaining”
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle), विरोध/विशेषार्थकः — “but/indeed”
षड्विंशत्twenty-six
षड्विंशत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषड्विंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषणम्; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनस्य विशेषणरूपेण (अवशिष्टाः इत्यस्य) — “twenty-six”
मलिनाःstained, sullied
मलिनाः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमलिन (प्रातिपदिक)
Formबहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः, स्त्रीलिङ्गः; विशेषणम् — “stained/impure”
विगतश्रियःbereft of beauty/splendor
विगतश्रियः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविगत-श्री (प्रातिपदिक; विगत (कृदन्त) + श्री (प्रातिपदिक))
Formबहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः, स्त्रीलिङ्गः; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रियः विगताः यस्याः) — “deprived of splendor”
पाणिग्रहणम्the hand-taking (marriage)
पाणिग्रहणम्:
Apadana/Adhikarana (Temporal point; from the act)
TypeNoun
Rootपाणि-ग्रहण (प्रातिपदिक; पाणि + ग्रहण)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधार/तत्पुरुषार्थः “hand-taking (marriage)”
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआरभ्य (अव्यय; √रभ् (धातु) + आ- उपसर्ग, ल्यप्)
Formकृदन्त-अव्ययम् (ल्यप्/gerund) — “starting from”
रोहिण्याwith Rohiṇī
रोहिण्या:
Sahakaraka (Instrumental of accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootरोहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् — “with Rohiṇī”
सहtogether with
सह:
Sambandha (Association marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-शब्दः (preposition/particle) — “together with”
चन्द्रमाःthe Moon
चन्द्रमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — “the Moon”

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A celestial tableau: twenty-six Nakṣatra-brides appear dim and tarnished, their ornaments dulled; Soma shines beside Rohiṇī alone, highlighting imbalance; the sky-wheel of stars forms a mandala around them.

C
Candramā (Soma)
R
Rohiṇī
D
Dakṣa’s daughters (implied)

FAQs

In relationships and duties, sustained inequity diminishes harmony and ‘splendor’—a puranic warning against adharma in household conduct.

Prabhāsa is the overarching tīrtha-context; the māhātmya uses this cosmic-family episode to amplify the sacred setting.

No ritual is prescribed; the verse highlights the ethical dimension of marriage (pāṇigrahaṇa) and ensuing imbalance.