Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 60

Devanagari script

गर्भे वार्धुषिके प्रेते भृत्ये मासानुमासिके । आब्दिके च तथा श्राद्धे नाधिमासो विधीयते

Transliteration

garbhe vārdhuṣike prete bhṛtye māsānumāsike | ābdike ca tathā śrāddhe nādhimāso vidhīyate

Translation

حمل ساقط ہونے کے سنسکار، واردھوشک ورت، پریت کرم، خادم کے مرنے کا شرادھ، ماہ بہ ماہ شرادھ اور سالانہ شرادھ—ان سب میں اَدھی ماس کو وقتِ ادائیگی نہیں ٹھہرایا گیا۔

Word by Word

• गर्भे: in (case of) pregnancy
• गर्भे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• वार्धुषिके: in the vārdhuṣika (rite/occasion)
• वार्धुषिके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वार्धुषिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः/पुंलिङ्गः (प्रयोगे), सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; वार्धुषिक-श्राद्धादि-सन्दर्भः

• प्रेते: in (case of) a deceased person
• प्रेते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• भृत्ये: in (case of) a servant
• भृत्ये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• मासानुमासिके: in the monthly (rite)
• मासानुमासिके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास + अनुमासिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः/पुंलिङ्गः (प्रयोगे), सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (मासे मासे भवम्)

• आब्दिके: in the annual (rite)
• आब्दिके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आब्दिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः/पुंलिङ्गः (प्रयोगे), सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (conjunction)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb/particle)

• श्राद्धे: in śrāddha
• श्राद्धे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• अधिमासः: intercalary month (adhimāsa)
• अधिमासः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधि + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (अधिकः मासः)

• विधीयते: is prescribed
• विधीयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive): ‘is prescribed/ordained’

Speaker

Sūta (deduced from Purāṇic narration style within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solemn śrāddha setting: priest enumerates categories of death-related rites, pointing to an intercalary-month marker on a calendar; mourners listen with composed grief, offerings arranged but held back until the proper month.

Characters & Entities

• Adhimāsa
• Śrāddha
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pitṛ-karmas must be performed with strict calendrical propriety; devotion is strengthened by disciplined adherence to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader teaching occurs within the Prabhāsakṣetra-māhātmya, framing dharma as part of the sacred order associated with Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Do not schedule certain death-related and periodic śrāddhas in adhimāsa (intercalary month).