Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 81

Devanagari script

यस्तु तां वरयेत्कन्यां ब्राह्मणो ज्ञानपूर्वतः । अश्राद्धेयमपांक्तेयं तं विद्याद्वृषलीपतिम्

Transliteration

yastu tāṃ varayetkanyāṃ brāhmaṇo jñānapūrvataḥ | aśrāddheyamapāṃkteyaṃ taṃ vidyādvṛṣalīpatim

Translation

اور جو برہمن جان بوجھ کر ایسی کنیا سے نکاح کرے، اسے اشْرادھّیہ (شرادھ کے لائق نہیں) اور اَپانکتیہ (پنگت میں بیٹھنے کے لائق نہیں) جانو؛ وہ ‘وِرشلی پتی’ کہلاتا ہے۔

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (indeed)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वरयेत्: should choose (in marriage)
• वरयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; ‘to choose’)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कन्याम्: a maiden
• कन्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ज्ञानपूर्वतः: knowingly, with prior knowledge
• ज्ञानपूर्वतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
• Form: अव्ययीभावसमासः; तद्धितान्त अव्यय ‘-तः’ (ablatival adverb): ‘with prior knowledge/knowingly’

• अश्राद्धेयम्: unfit for śrāddha offerings
• अश्राद्धेयम्: Karma (Object-complement/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ+श्राद्धेय (प्रातिपदिक; from श्राद्ध + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नञ्-युक्त विशेषणम् (not fit for śrāddha)

• अपांक्तेयम्: unfit to be in the (ritual) dining line
• अपांक्तेयम्: Karma (Object-complement/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ+पांक्तेय (प्रातिपदिक; from पंक्ति + एय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नञ्-युक्त विशेषणम् (not fit to sit in a dining row)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विद्यात्: one should know/consider
• विद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘to know’)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वृषलीपतिम्: (as) the husband of a vṛṣalī
• वृषलीपतिम्: Karma (Object-complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृषली (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषल्याः पतिः)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra Māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A ritual dining line (pāṅkti) and śrāddha setting is shown symbolically; a brāhmaṇa is gently barred, while a sage cites śāstra—emphasizing consequence rather than drama.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Śrāddha
• pāṅkti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Knowingly violating dharma in marriage/association is said to bring ritual disqualification, affecting one’s capacity to support Pitṛ rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra provides the authoritative setting where such dharma rules are taught as part of the tīrtha’s Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse explicitly states disqualification: being aśrāddheya (unfit for Śrāddha) and apāṅkteya (unfit for ritual dining line).