Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 62

प्रेष्यो ग्राम्यश्च राज्ञश्च कुनखी श्यावदंतकः । प्रतिरोद्धा गुरोश्चैव त्यक्ता ग्निर्वार्धुषिस्तथा

preṣyo grāmyaśca rājñaśca kunakhī śyāvadaṃtakaḥ | pratiroddhā guroścaiva tyaktā gnirvārdhuṣistathā

یہ بھی قابلِ ترک ہیں: خادم و نوکر، دیہاتی/بدتہذیب شخص، بادشاہ کی ملازمت کرنے والا، بدشکل ناخن والا، سیاہ دانت والا، نیک کاموں میں رکاوٹ ڈالنے والا، استاد کا مخالف، مقدس آگوں کو چھوڑ دینے والا، اور سود خور۔

preṣyaḥservant, messenger
preṣyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpreṣya (प्रातिपदिक; √preṣ (धातु) से निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘भृत्य/सेवक’ अर्थे
grāmyaḥrustic, vulgar
grāmyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootgrāmya (प्रातिपदिक; grāma-सम्बन्धी)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
rājñaḥof the king
rājñaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
kunakhīone with bad/deformed nails
kunakhī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootku-nakhin (प्रातिपदिक; ku + nakhin)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कु’ उपसर्गपूर्वक नखिन्—दुष्टनखयुक्त
śyāvadaṃtakaḥone with dark teeth
śyāvadaṃtakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśyāva + dantaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; श्यावाः दन्ताः यस्य/श्यावदन्तः इति विशेषणवत्
pratiroddhāobstructor, opposer
pratiroddhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprati-√rudh (धातु) + tṛ (प्रत्यय) → pratiroddhṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रतिरोधक’
guroḥof the teacher
guroḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle: indeed/only)
tyaktāabandoned, forsaken
tyaktā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√tyaj (धातु) + kta (क्त) → tyakta (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन (पाठभेदसम्भवः); क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; ‘त्यक्तः’
agniḥfire
agniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vārdhuṣiḥVārdhuṣi (a person/type so named)
vārdhuṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvārdhuṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जातिवाचक/व्यक्तिवाचक (अर्थः: वार्धुषि—विशिष्ट दोष/व्यक्ति)
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: likewise)

Skanda (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya discourse style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Householder-pilgrims performing pitṛ rites

Scene: A ritual boundary scene: the yajamāna and qualified brāhmaṇas inside; outside stand figures symbolizing exclusions—royal servant with insignia, menial with tools, usurer with ledger, a man turning away from a sacred fire, and a figure disrespecting a guru.

FAQs

Conduct opposed to dharma—especially guru-opposition and abandonment of sacred duties—undermines ritual fitness.

Prabhāsa-kṣetra, in whose māhātmya proper śrāddha conduct is taught.

A list of categories to avoid when selecting participants/recipients in śrāddha-related rites.