Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

प्रतिष्ठाप्य महादेवं शिवभक्तिपरायणः । न तुतोष हरस्तस्य वहुवर्षगणार्चितः

Transliteration

pratiṣṭhāpya mahādevaṃ śivabhaktiparāyaṇaḥ | na tutoṣa harastasya vahuvarṣagaṇārcitaḥ

Translation

مہادیو کو پرتیِشٹھت کر کے اور شیو بھکتی میں سراپا منہمک ہو کر اس نے برسوں تک پوجا کی؛ پھر بھی ہر (شیو) اس سے راضی نہ ہوا۔

Word by Word

• प्रतिष्ठाप्य: having installed
• प्रतिष्ठाप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + स्था (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय-कृदन्त (gerund); ‘प्रतिष्ठाप्य’ = प्रतिष्ठाप्य/स्थापयित्वा

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक; महा + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः

• शिवभक्तिपरायणः: devoted to devotion to Śiva
• शिवभक्तिपरायणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिवभक्तिपरायण (प्रातिपदिक; शिव + भक्ति + परायण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मंकि इत्यस्य); समासः तत्पुरुषः (शिवे भक्तिः यस्यां सा; तस्यां परायणः)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• तुतोष: was pleased; became satisfied
• तुतोष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him; with him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• बहुवर्षगणार्चितः: worshipped for many years (in multitudes of years)
• बहुवर्षगणार्चितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहुवर्षगणार्चित (प्रातिपदिक; बहु + वर्ष + गण + अर्चित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (हरः इत्यस्य); समासः तत्पुरुषः (बहूनि वर्षगणानि यावत् अर्चितः)

Speaker

Narrative voice (continuing Īśvara’s account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṃki-liṅga at Prabhāsa (as implied by episode)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Maṃkir installs a liṅga of Mahādeva and performs prolonged worship—offerings, lamps, water, bilva—yet the deity remains inscrutable; the devotee’s posture shows unwavering devotion mixed with quiet strain.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Hara (Śiva)
• Maṃkir

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Long worship is not merely about duration; inner maturity and the right mode of offering also matter for divine satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where installation and worship of Mahādeva are presented as powerful practices.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pratiṣṭhā (installation/consecration) of Mahādeva and sustained arcana (worship) rooted in Śiva-bhakti.