Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

अन्वासिते पदं ब्राह्म्यं तस्मिन्सूते निपातिते । निष्क्रान्तास्ते द्विजाः सर्वे वनात्कृष्णाजिनांबराः

Transliteration

anvāsite padaṃ brāhmyaṃ tasminsūte nipātite | niṣkrāntāste dvijāḥ sarve vanātkṛṣṇājināṃbarāḥ

Translation

جب وہ سُوت، جو برہمنی آسن پر بیٹھا ہوا تھا، گرا دیا گیا تو سیاہ ہرن کی کھال اوڑھے ہوئے وہ سب دِویج رِشی جنگل سے نکل کر روانہ ہو گئے۔

Word by Word

• anvāsite: when (it was) occupied/held
• anvāsite: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: anvās (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle; क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; अर्थः ‘अन्वासिते/अधिष्ठिते’

• padam: seat/place
• padam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pada (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अत्र अधिकरण-संबन्धे ‘पदम्’ विषयः)

• brāhmyam: brahminical
• brāhmyam: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: brāhmya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ब्राह्मण-संबन्धि’

• tasmin: in that (case/at that time)
• tasmin: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुँल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• sūte: in/with regard to the sūta
• sūte: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sūta (प्रातिपदिक)
• Form: पुँल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• nipātite: when (he was) felled
• nipātite: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: ni+pat (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle; क्त), पुँल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘निपातिते’ = ‘पातिते/अवपातिते’

• niṣkrāntāḥ: went out
• niṣkrāntāḥ: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: nis+krām (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past active participle in sense; क्त), पुँल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• te: they
• te: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुँल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• dvijāḥ: brahmins (twice-born)
• dvijāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dvija (प्रातिपदिक)
• Form: पुँल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• sarve: all
• sarve: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुँल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• vanāt: from the forest
• vanāt: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: vana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• kṛṣṇa-ajina-ambarāḥ: wearing black antelope-skins as garments
• kṛṣṇa-ajina-ambarāḥ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kṛṣṇa (प्रातिपदिक) + ajina (प्रातिपदिक) + ambara (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (कृष्णाजिनम् अम्बरं येषाम्); पुँल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (typical frame) / tīrtha-seekers (implied)

Visual Art Cues

Scene: A forest hermitage assembly: a Sūta fallen from a raised seat; brāhmaṇa sages in kṛṣṇājina (black antelope skins) turn away and depart, leaving a charged silence.

Characters & Entities

• Dvijas
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred assembly fractures when dharma is violated; the righteous withdraw from polluted conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (forest-ashram setting within the māhātmya).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied sanctity of the ‘brāhmya’ seat/place and the consequences of defiling the assembly.