Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

भगवानुवाच । एष कामो मया दग्धः क्रोधेन सुरसत्तमाः । तस्मादनंग एवैष प्रजासु प्रचरिष्यति । तद्वीर्यस्तत्प्रभावश्च विना देहं भविष्यति

bhagavānuvāca | eṣa kāmo mayā dagdhaḥ krodhena surasattamāḥ | tasmādanaṃga evaiṣa prajāsu pracariṣyati | tadvīryastatprabhāvaśca vinā dehaṃ bhaviṣyati

بھگوان نے فرمایا: “اے بہترین دیوتاؤ، میں نے اس کام کو غضب سے جلا دیا ہے۔ اس لیے وہ اَنَنگ (بے جسم) بن کر مخلوقات میں گردش کرے گا؛ اس کی قوت اور اثر جسم کے بغیر بھی قائم رہیں گے۔”

भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एषःthis
एषः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कामःKāma
कामः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दग्धःburnt
दग्धः:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) → दग्ध (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त
क्रोधेनby anger
क्रोधेन:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सुरसत्तमाःO best of the gods
सुरसत्तमाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootसुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), बहुवचन; तत्पुरुष (सुराणां सत्तमाः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Logical connector
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय/तद्-प्रयोग)
Formअव्ययवत् प्रयोग; हेत्वर्थक/तस्मादर्थे (therefore/from that)
अनङ्गःAnanga (the bodiless one)
अनङ्गः:
Karta (Predicate noun)
TypeNoun
Rootअ-नङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषनाम (Kāma as 'bodiless')
एवindeed
एव:
Emphasis particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रजासुamong creatures
प्रजासु:
Adhikaraṇa (Location/Domain)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
प्रचरिष्यतिwill move about/operate
प्रचरिष्यति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-चर् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तत्that/its
तत्:
Viśeṣaṇa (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (सम्बन्धसूचक)
वीर्यःpower/energy
वीर्यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठे 'वीर्यः' इति विसर्गः, अर्थतः 'वीर्यम्')
तत्that/its
तत्:
Viśeṣaṇa (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रभावःinfluence/effect
प्रभावः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वियोगार्थक उपपद (without)
देहम्a body
देहम्:
Sambandha (Object of 'without')
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विना-योगे द्वितीया (usage)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Śiva (Bhagavān)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Śiva speaks authoritatively; behind him, a faint, translucent figure of Kāma without a body—suggested by a glowing outline, bow and floral arrows appearing as pure light—symbolizing Anaṅga.

Ś
Śiva
K
Kāma (Anaṅga)
D
Devas

FAQs

Desire is not merely physical; it can persist as subtle force—hence it must be governed by dharma rather than denied blindly.

Prabhāsakṣetra, where Śiva’s pronouncement becomes part of the kṣetra’s celebrated sacred history.

None; the verse records Śiva’s doctrinal resolution about Kāma’s bodiless state.