Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15
Devanagari script
बहून्वर्षगणानेवं भ्रमन्स धरणीतले । कामदेवभयाद्देवि देवदेवो महेश्वरः
Transliteration
bahūnvarṣagaṇānevaṃ bhramansa dharaṇītale | kāmadevabhayāddevi devadevo maheśvaraḥ
Translation
یوں وہ زمین پر بہت سے برسوں تک بھٹکتا رہا۔ اے دیوی! دیوتاؤں کے دیوتا مہیشور کَامی دیو کے لیے ہیبت ناک سمجھے جاتے تھے۔
Word by Word
बहून्many
बहून्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (वर्षगणान्) विशेषयति
वर्षगणान्groups of years
वर्षगणान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष-गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—वर्षाणां गणाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this manner)
भ्रमन्wandering
भ्रमन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु) → भ्रमन् (शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle, शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सः/महेश्वरः) सह संबद्ध
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धरणीतलेon the surface of the earth
धरणीतले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी-तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—धरण्याः तलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
कामदेवभयात्from fear of Kāmadeva
कामदेवभयात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकामदेव-भय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः—कामदेवस्य भयम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
देवदेवःGod of gods
देवदेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव-देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानां देवः (षष्ठी-तत्पुरुष)
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् ईश्वरः (कर्मधारय)
Speaker
Sūta (deduced)
Skanda Dialogue
Listener: देवी (देवि संबोधन)
Visual Art Cues
Scene: थका हुआ कामदेव वर्षों तक पृथ्वी पर भटकता—पीछे-पीछे अदृश्य महेश्वर-भय की छाया; दूर क्षितिज पर शिव-लिंग/त्रिशूल का प्रतीक
Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)K
KāmadevaFAQs
Time and travel cannot free one from the consequences of provoking dharma; the sovereignty of Śiva stands above desire.
No single tīrtha is named here; it continues the pilgrimage-geography thread within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya.
None.