Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

Devanagari script

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितका म्यया

Transliteration

patitaṃ somamālokya brahmā lokapitāmahaḥ | rathamāropayāmāsa lokānāṃ hitakā myayā

Translation

سوما کو گرا ہوا دیکھ کر، برہما جو جہانوں کا پِتامہ ہے، نے تمام جہانوں کی بھلائی کی خواہش سے اسے رتھ پر سوار کر دیا۔

Word by Word

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (कृदन्त; √पत् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘fallen’ (agreeing with सोमम्)

• सोमम्: Soma (the Moon)
• सोमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आलोक्य (कृदन्त; √लोक् धातु, उपसर्ग आ-)
• Form: अव्ययभावे क्त्वान्त (gerund), ‘having seen’

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• लोकपितामहः: the grandsire of the worlds
• लोकपितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक + पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘of the worlds’ + ‘grandfather’)

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• आरोपयामास: placed (him) upon / made (him) mount
• आरोपयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रुह् धातु (उपसर्ग आ-), णिच् (causative) + लिट्
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिजन्त ‘caused to mount/placed upon’

• लोकानाम्: of the worlds
• लोकानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन

• हितकाम्यया: with the desire for (their) welfare
• हितकाम्यया: Hetu/Prayojana (Cause/Purpose/हेतु)
• Type: Noun
• Root: हित + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; ‘हितस्य कामना’ (desire for welfare)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Unspecified (Devī addressed nearby)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, seeing Soma fallen upon earth, compassionately lifts him and sets him upon a radiant chariot, preparing for his ordained course for the good of all beings.

Characters & Entities

• Soma
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic governance is portrayed as compassion in action—divine authorities act to restore balance for universal welfare (loka-hita).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, as the Māhātmya’s sacred frame for Soma’s restoration.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse describes Brahmā’s restorative act.