Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 81

Devanagari script

नन्दिने यत्र माहात्म्यं कार्तिकेयेन वर्णितम् । लोके नन्दिपुराणं वै ख्यातमेतद्द्विजोत्तमाः

Transliteration

nandine yatra māhātmyaṃ kārtikeyena varṇitam | loke nandipurāṇaṃ vai khyātametaddvijottamāḥ

Translation

اے بہترین دو بار جنم لینے والو! جس میں کارتیکیہ نے نندِن کے لیے ماہاتمیہ بیان کیا ہے، وہی گرنتھ دنیا میں ‘نندی پران’ کے نام سے مشہور ہے۔

Word by Word

• नन्दिने: to Nandin
• नन्दिने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Desha-Adhikarana (Locative sense/देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• माहात्म्यम्: the greatness, glorification
• माहात्म्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कार्तिकेयेन: by Kārttikeya
• कार्तिकेयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिकेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• वर्णितम्: described
• वर्णितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वर्ण् (धातु) → वर्णित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘माहात्म्यम्’ इति पदस्य विशेषणम्

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• नन्दिपुराणम्: the Nandi-Purāṇa
• नन्दिपुराणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दि (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नन्देः/नन्दिनः पुराणम्)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed)

• ख्यातम्: known, famous
• ख्यातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘नन्दिपुराणम्’ इति पदस्य विशेषणम्

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘नन्दिपुराणम्’ इत्यस्य अन्वयः

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः) — सम्बोधनार्थे (vocative-sense)

Speaker

Sūta (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Nandin

Visual Art Cues

Scene: Kārtikeya, radiant and youthful, instructs Nandin in a sacred grove/temple precinct; Nandin listens with folded hands, with Śiva’s presence implied by liṅga or trident nearby; sages witness the transmission of māhātmya.

Characters & Entities

• Kārtikeya (Skanda)
• Nandin
• Nandi Purāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaiva revelation is transmitted through trusted divine attendants and teachers; māhātmya-literature is validated by its lineage of narration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a single site in this verse; it identifies a Purāṇa known by the Nandin–Kārtikeya narration context, within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a classificatory statement about the Nandi Purāṇa and its narrator.