Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

Devanagari script

अथागत्य महादेवो दृष्ट्वा तान्ब्राह्मणोत्तमान् । अपश्यमानो विबुधांस्तत्र यज्ञं जघान सः

Transliteration

athāgatya mahādevo dṛṣṭvā tānbrāhmaṇottamān | apaśyamāno vibudhāṃstatra yajñaṃ jaghāna saḥ

Translation

پھر مہادیو آئے؛ اُن برتر برہمنوں کو دیکھ کر اور وہاں دیوتاؤں کو نہ دیکھتے ہوئے، اُس نے اُس یَجْن کو تہس نہس کر دیا۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तरार्थक निपात) — ‘then’

• आगत्य: having come
• आगत्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + गम् (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय (absolutive) — ‘having come’

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘महान् देवः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive) — ‘having seen’

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम

• ब्राह्मण-उत्तमान्: the best of Brahmins
• ब्राह्मण-उत्तमान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘ब्राह्मणानाम् उत्तमाः’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अपश्यमानः: not seeing
• अपश्यमानः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + पश्य (दृश् धातु, वर्तमान-कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (महादेवः)

• विबुधान्: the gods, wise beings
• विबुधान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जघान: he struck/destroyed
• जघान: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Co-referent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (Contextually Devī/Umā in surrounding dialogue)

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva arrives at the sacrificial ground; eminent brāhmaṇas stand by; the absence of the devas is felt; Śiva’s gaze hardens and the yajña is struck down—fire, altar, and order disrupted by divine retribution.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Brāhmaṇas
• Vibudhas (Devas)
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacrifice divorced from humility and right worship collapses; the Lord corrects ritualism to restore true dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, whose Māhātmya uses such cosmic episodes to heighten the sanctity of the pilgrimage region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription is given; the verse narrates the destruction of the yajña (sacrifice) as a doctrinal warning.