Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

क्षेत्रं महाप्रभावं हि ज्ञात्वा सर्वार्थसिद्धिदम् । यादवानां क्षयं कृत्वा ततो वैराग्यमेयिवान्

Transliteration

kṣetraṃ mahāprabhāvaṃ hi jñātvā sarvārthasiddhidam | yādavānāṃ kṣayaṃ kṛtvā tato vairāgyameyivān

Translation

اس کشتَر کو نہایت عظیم اثر والا اور ہر مقصد کی کامیابی عطا کرنے والا جان کر، اور یادوؤں کی ہلاکت کا سبب بن کر، وہ پھر ویراغیہ (دل بریدگی) میں داخل ہو گیا۔

Word by Word

• क्षेत्रम्: the sacred place/field
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• महाप्रभावम्: of great power
• महाप्रभावम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाप्रभाव (प्रातिपदिक; महा + प्रभाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘क्षेत्रम्’)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/causal)

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having known/understood’

• सर्वार्थसिद्धिदम्: granting success in all aims
• सर्वार्थसिद्धिदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्वार्थसिद्धिद (प्रातिपदिक; सर्व + अर्थ + सिद्धि + द)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘क्षेत्रम्’); ‘सर्वार्थानां सिद्धिं ददाति’

• यादवानाम्: of the Yādavas
• यादवानाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यादव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• क्षयम्: destruction
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• कृत्वा: having caused/done
• कृत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having done/made’

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तदस्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (thereupon)

• वैराग्यम्: dispassion, renunciation
• वैराग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैराग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• एयिवान्: attained, came to
• एयिवान्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘एति स्म/प्राप्तवान्’ = attained

Speaker

Īśvara (Śiva) (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Balabhadra recognizes Prabhāsa’s immense potency; after the Yādava destruction, he stands in contemplative stillness, turning inward toward renunciation, with the sacred coastal horizon behind him.

Characters & Entities

• Kṣetra (Prabhāsa context)
• Yādavas
• Vairāgya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly accomplishment is not the final goal—true insight into a sacred kṣetra can culminate in vairāgya, the turn toward liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, praised as mahāprabhāva and capable of granting success in all aims.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is listed; the verse emphasizes the kṣetra’s power (kṣetra-māhātmya) and its transformative effect.