Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

Devanagari script

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मंत्रेण स्नानमौषधिभिः स्मृतम्

Transliteration

imaṃ me gaṃgeti yatproktamanenāpi ca bhāmini | samudrajyeti maṃtreṇa snānamauṣadhibhiḥ smṛtam

Translation

اے حسین بانو! جو ‘اِمَمْ مے گنگے…’ کے طور پر سکھایا گیا ہے، اور ‘سمُدرجْیے…’ منتر کے ساتھ، جڑی بوٹیوں کی اوषدھی کے ساتھ اسنان کرنا بھی مقرر کیا گیا ہے۔

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• मे: my/of me
• मे: Shashthi-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचन (enclitic genitive)

• गङ्गे: O Gaṅgā / ‘Gaṅge’
• गङ्गे: Sambodhana/Name (सम्बोधन/नाम)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; मन्त्रपद

• इति: thus
• इति: Discourse marker (उद्धरणचिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय

• यत्: which/that
• यत्: Karma/Relation (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• प्रोक्तम्: said/uttered
• प्रोक्तम्: Predicate (विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अनेन: by this (mantra)
• अनेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण

• अपि: also
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle): ‘also/even’

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• भामिनि: O fair lady
• भामिनि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• समुद्रज्या: with the ‘Samudrajyā’ (mantra)
• समुद्रज्या: Karana/Name (करण/नाम)
• Type: Noun
• Root: समुद्र + ज्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (समुद्रस्य ज्या) मन्त्रनाम

• इति: thus
• इति: Discourse marker (उद्धरणचिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय

• मन्त्रेण: by the mantra
• मन्त्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karta/Topic (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• औषधिभिः: with herbs
• औषधिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: औषधि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण

• स्मृतम्: is prescribed/remembered
• स्मृतम्: Predicate (विधेय)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Samudra-tīra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhāminī / Varānanā (addressed lady)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at Prabhāsa’s seashore tīrtha prepare herb bundles and infuse water; a devotee bathes while reciting Vedic mantras, with the ocean behind and priests guiding the rite.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Gaṅgā
• Ravi (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship integrates spiritual purity and well-being, using sanctified water and healing herbs under mantra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where purificatory rites and abhiṣeka practices are praised within the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Auṣadhi-snāpana (herbal bathing/ablution) using the ‘imaṃ me gaṅge…’ and ‘samudrajye…’ mantras.