Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः । अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्

Transliteration

sānusvārokārayuto hakāraḥ phaṭsamanvitaḥ | anenāstreṇa saṃgṛhya snānaṃ tatra samācaret

Translation

اَستر منتر ‘ہوں’ ہے—ہکار کے ساتھ اوکار، انُسوار سمیت، اور ‘پھٹ’ کے ساتھ یُکت۔ اس اَستر سے (پاک مٹی) جمع کر کے وہیں اشنان کرے۔

Word by Word

• सानुस्वारोकारयुतः: endowed with anusvāra and the syllable ‘o’
• सानुस्वारोकारयुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सानुस्वार-ओकार-युत (प्रातिपदिक; स + अनुस्वार + ओकार + युत)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; हकारस्य विशेषणम्; तत्पुरुष-समास (अनुस्वारेण ओकारेण च युतः)

• हकारः: the syllable ‘ha’
• हकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• फट्समन्वितः: accompanied by ‘phaṭ’
• फट्समन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: फट्-समन्वित (प्रातिपदिक; फट् + समन्वित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; हकारस्य विशेषणम्; तत्पुरुषः (फट्-शब्देन समन्वितः)

• अनेन: with this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करणार्थे

• अस्त्रेण: with the (mantra-)weapon
• अस्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• संगृह्य: having collected
• संगृह्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); उपसर्गः सम्-

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• समाचरेत्: should perform
• समाचरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आचर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः सम्- + आ-

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual snāna at associated tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Prabhāsa gathers purified clay/earth, silently forms the astra-syllable ‘hoṃ’ with ‘phaṭ’, preparing for ritual bathing at the sacred shore.

Characters & Entities

• Astra-mantra
• phaṭ (mantric exclamation)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual purity is guarded by mantra: sound-formulas are presented as spiritual protections that sanctify action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, in the context of its prescribed mantra-aided bathing procedure.

What ritualistic prescription is mentioned?

Use the specified astra-mantra (hakāra with okāra and anusvāra, plus phaṭ) while collecting and then performing snāna.