Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 198

Devanagari script

वैश्यः समृद्धिमतुलां क्षत्रियः पृथिवीपतिः । वणिजश्चापि वाणिज्यमखंडं शतसंख्यया । लभेयुः कीर्तनादस्याः सूर्योत्पत्तेर्वरानने

Transliteration

vaiśyaḥ samṛddhimatulāṃ kṣatriyaḥ pṛthivīpatiḥ | vaṇijaścāpi vāṇijyamakhaṃḍaṃ śatasaṃkhyayā | labheyuḥ kīrtanādasyāḥ sūryotpattervarānane

Translation

اے خوش رُخ! سورج کے ظہور کی اس حکایت کا کیرتن کرنے سے ویشیہ کو بے مثال خوشحالی ملتی ہے؛ کشتریہ زمین کا فرمانروا بنتا ہے؛ اور تاجر کا کاروبار ٹوٹے بغیر سو گنا بڑھتا ہے۔

Word by Word

• वैश्यः: a vaiśya
• वैश्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• समृद्धिम्: prosperity
• समृद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अतुलाम्: incomparable
• अतुलाम्: Karma (Object/कर्म) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण

• क्षत्रियः: a kṣatriya
• क्षत्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• पृथिवीपतिः: lord of the earth (king)
• पृथिवीपतिः: Karta (Subject/कर्ता) (विधेय)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी + पति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• वणिजः: a merchant
• वणिजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वणिज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Modifier
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (particle)

• वाणिज्यम्: trade/commerce
• वाणिज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाणिज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अखण्डम्: unbroken/undiminished
• अखण्डम्: Karma (Object/कर्म) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण

• शतसंख्यया: by the count of a hundred; in hundreds
• शतसंख्यया: Karana (Instrument/करण) (परिमाण/प्रकार)
• Type: Noun
• Root: शत + संख्या (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• लभेयुः: may obtain
• लभेयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)

• कीर्तनात्: from (the act of) praising/reciting
• कीर्तनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कीर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)

• अस्याः: of this (goddess/this [account])
• अस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• सूर्योत्पत्तेः: of the Sun's origin
• सूर्योत्पत्तेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + उत्पत्ति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरानना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice) addressing Devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Sūrya-utpatti-kathā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānanā/Bhāminī (a addressed ‘fair-faced’ lady)

Visual Art Cues

Scene: Under a blazing yet auspicious Sūrya, a reciter praises the Sun’s manifestation; a Vaiśya receives overflowing grain and coins, a Kṣatriya is anointed as ruler, and a merchant’s ships and caravans multiply, symbolizing hundredfold trade.

Characters & Entities

• Devī
• Sūrya
• Vaiśya
• Kṣatriya
• Vaṇij (merchant)
• Prabhāsakṣetra
• Arkasthala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kīrtana (praise/recitation) of divine manifestation aligned with dharma yields fitting worldly fruits according to one’s station.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arkasthala/Prabhāsakṣetra narrative of Sūrya’s manifestation (sūryotpatti) is being praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kīrtana—reciting/praising the account of Sūrya’s manifestation associated with this māhātmya.