Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

सा तु पद्मा विशालाक्षी प्रज्वलतीव तेजसा । चचार सा च सावित्री व्रतं यद्भृगुणोदितम्

Transliteration

sā tu padmā viśālākṣī prajvalatīva tejasā | cacāra sā ca sāvitrī vrataṃ yadbhṛguṇoditam

Translation

وہ پدما نامی وسیع چشم کنیا، گویا باطنی تجلّی سے دہک رہی تھی۔ بھِرگو مُنی کے بتائے ہوئے حکم کے مطابق اس نے ساوتری ورت کا پالن کیا۔

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (but/indeed)

• पद्मा: lotus-like one
• पद्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (epithet)

• विशालाक्षी: large-eyed
• विशालाक्षी: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: विशाल-अक्षी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—विशाले अक्षिणी यस्याः (large-eyed)

• प्रज्वलती: shining; blazing
• प्रज्वलती: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: √ज्वल् (धातु; दीप्तौ) → ज्वलत् (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्) with प्र-उपसर्ग; agrees with सा

• इव: as if
• इव: Sambandha (Comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-वाचक

• तेजसा: with splendor
• तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular

• चचार: practised; observed
• चचार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चर् (धातु; गत्यर्थे)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• सावित्री: Sāvitrī
• सावित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (apposition)

• व्रतम्: vow; observance
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Relative pronoun agreeing with व्रतम्

• भृगुणोदितम्: declared by Bhṛgu
• भृगुणोदितम्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: भृगु-उदित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—भृगुणा उदितम् (spoken by Bhṛgu); उदित = √वद्/√उद्? here ‘uttered/declared’ as past participle (क्त) from √वद् in sense ‘said’ (udita as ‘said’)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The lotus-eyed maiden, glowing with spiritual brilliance, begins the Sāvitrī-vrata as prescribed by Bhṛgu—her radiance suggesting tapas rather than ornament alone.

Characters & Entities

• Padmā
• Sāvitrī
• Bhṛgu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True radiance (tejas) is shown through disciplined observance of dharmic vows undertaken with faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Prabhāsakṣetra-māhātmya, praising the sacred sphere of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The observance of the Sāvitrī-vrata, a structured religious vow taught here as Bhṛgu’s instruction.