Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 93

प्रतिग्रहाग्निहोत्राश्च वृथा दारा वृथाश्रमाः । सदा क्षेत्राणि तीर्थानि लोभादेव गमिष्यथ

pratigrahāgnihotrāśca vṛthā dārā vṛthāśramāḥ | sadā kṣetrāṇi tīrthāni lobhādeva gamiṣyatha

تمہارا ہدیہ قبول کرنا اور اگنی ہوترا بے ثمر ہوگا؛ بے ثمر ہوں گے تمہارے گھر بار، بے ثمر ہوں گے تمہارے آشرم۔ اور تم ہمیشہ لالچ ہی سے مقدس کھیتر اور تیرتھوں کی طرف جاؤ گے۔

प्रतिग्रहाग्निहोत्राःreceiving gifts and performing agnihotra
प्रतिग्रहाग्निहोत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक) + अग्निहोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृ/विषय-निर्देश
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वृथाin vain
वृथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थ/निरर्थकत्ववाचक-अव्यय (adverb: in vain)
दाराःwives (marital life)
दाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (नित्यबहुवचन), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृ/विषय
वृथाin vain
वृथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थ-अव्यय (adverb)
आश्रमाःāśramas/stages of life
आश्रमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृ/विषय
सदाalways
सदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
क्षेत्राणिsacred places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्म (गमनस्य)
तीर्थानिpilgrimage-fords
तीर्थानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्म (क्षेत्राणि इत्यस्य सह)
लोभात्from greed; due to greed
लोभात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootलोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतुः/कारण
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
गमिष्यथyou (pl.) will go
गमिष्यथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद

Sāvitrī (contextual continuation of the curse upon the ṛtvij Brāhmaṇas)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A stern female ascetic/śakti-figure admonishes ritualists: priests with ladles and agnihotra fires, pilgrims with travel staffs and offering baskets, all shown with anxious faces as the word ‘vṛthā’ is implied by withering flames and dimmed halos.

S
Sāvitrī
A
Agnihotra
T
Tīrtha
K
Kṣetra
B
Brāhmaṇas/Ṛtvijas

FAQs

Pilgrimage and ritual lose merit when driven by greed; tīrtha-yātrā must be rooted in śraddhā and purity.

Tīrthas and kṣetras are praised implicitly as truly merit-giving when approached rightly; the chapter’s setting remains Prabhāsakṣetra.

Agnihotra and gift-acceptance (pratigraha) are referenced; the teaching is ethical—warning that these become ‘vṛthā’ without dharmic intent.