Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

Devanagari script

किमेवं बुध्यते देव कृतमेतद्विचेष्टितम् । मां परित्यज्य यः कामात्कृतवानसि किल्बिषम्

Transliteration

kimevaṃ budhyate deva kṛtametadviceṣṭitam | māṃ parityajya yaḥ kāmātkṛtavānasi kilbiṣam

Translation

“اے دیو! تو نے ایسا کیسے سوچا اور ایسا ہی کر گزرا؟ خواہش کے زیرِ اثر مجھے چھوڑ کر تو نے یقیناً گناہ آلود خطا کی ہے۔”

Word by Word

• किम्: what/why
• किम्: Karman (Object/कर्म) (प्रश्नार्थ)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; interrogative; here adverbial sense ‘why/what’

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• बुध्यते: is understood/considered
• बुध्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; ‘is understood/considered’

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Karman (Object/कर्म) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) (कृदन्त-भूतकृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done/made’

• एतत्: this
• एतत्: Karman (Object/कर्म) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative; qualifying ‘viceṣṭitam’

• विचेष्टितम्: misconduct/act
• विचेष्टितम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वि-चेष्ट् (धातु) (कृदन्त-भूतकृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘misdeed/act’

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री/पुं (सर्वनाम), द्वितीया, एकवचन

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Kriya (Action/क्रिया) (पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: परि-त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having abandoned’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun

• कामात्: from desire
• कामात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी, एकवचन; ablative; ‘out of desire’

• कृतवान्: has done
• कृतवान्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) (कृदन्त-क्तवतुँ)
• Form: भूतकृदन्त (क्तवतुँ), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; periphrastic perfect with ‘असि’

• असि: you are (have)
• असि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; auxiliary with ‘कृतवान्’

• किल्बिषम्: sin/offence
• किल्बिषम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किल्बिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: Devī, eyes blazing, speaks a piercing accusation to Brahmā: ‘abandoning me out of desire, you committed kīlbiṣa’; Brahmā remains silent, the hall stunned.

Characters & Entities

• Devī
• Deva (addressed)
• kilbiṣa (sin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire-driven actions (kāma) can become adharma and lead to sin; even the exalted are accountable to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The rebuke occurs within the Prabhāsa-kṣetra narrative frame, reinforcing that Prabhāsa is a place where dharma is upheld.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse is an ethical accusation tied to an ongoing ritual/assembly context.