Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ये केचिद्रोगिणो लोके तेषां तद्भेषजं महत् । माघमासे द्वितीयायां दर्शनं तस्य दुर्लभम्

Transliteration

ye kecidrogiṇo loke teṣāṃ tadbheṣajaṃ mahat | māghamāse dvitīyāyāṃ darśanaṃ tasya durlabham

Translation

دنیا میں جو بھی بیمار ہیں، اُن کے لیے یہ ایک عظیم دوا ہے۔ مگر ماہِ ماغھ کی دوسری تِتھی کو اس کا درشن پانا نہایت دشوار ہے۔

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• केचित्: some
• केचित्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘some’ (अनिश्चित-परिमाण)

• रोगिणः: diseased persons
• रोगिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (पूर्वोक्त-वस्तु)

• भेषजम्: medicine/remedy
• भेषजम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भेषज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भेषजस्य विशेषणम्

• माघमासे: in the month of Māgha
• माघमासे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ-मास (प्रातिपदिक; माघ + मास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘माघः नाम मासः’

• द्वितीयायाम्: on the second lunar day
• द्वितीयायाम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वितीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचक

• दर्शनम्: seeing/visitation
• दर्शनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of it/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• दुर्लभम्: hard to obtain/rare
• दुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक; दुर् + लभ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; दर्शनस्य विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aśvineśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A line of sick pilgrims seeking relief; the shrine stands radiant; a calendar motif indicates Māgha month and dvitīyā tithi; the crowd suggests the difficulty/rarity of obtaining darśana on that day.

Characters & Entities

• Aśvineśvara
• Māgha (month)
• Dvitīyā (tithi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (tithi and month) intensifies the fruit of sacred place; rare timing heightens the value of darśana.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aśvineśvara in Prabhāsakṣetra, praised as a ‘medicine’ for the afflicted.

What ritualistic prescription is mentioned?

Seek darśana especially on Māgha śukla/kr̥ṣṇa Dvitīyā (the second lunar day), implying a calendrical vrata-like observance.