Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

महांशुमान्खगः सूर्यस्तद्विनाशमचिंतयत् । अजानन्नंततश्छिद्रं राक्षसानां दिवस्पतिः

mahāṃśumānkhagaḥ sūryastadvināśamaciṃtayat | ajānannaṃtataśchidraṃ rākṣasānāṃ divaspatiḥ

تاباں شعاعوں والا، آسمان میں گشت کرنے والا سورج، دن کا مالک، ان کی ہلاکت کا خیال کرنے لگا؛ مگر راکشسوں کے بچ نکلنے کا پوشیدہ رخنہ اسے معلوم نہ تھا۔

महांशुमान्having great rays
महांशुमान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहांशु-मत् (प्रातिपदिक)
Formमतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective), पुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), एकवचनम्; सूर्यः इत्यस्य विशेषणम्
खगःthe sky-goer (bird; here: Sun)
खगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), एकवचनम्
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), एकवचनम्
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (Acc.), एकवचनम्; विनाशम् इत्यस्य विशेषणम्
विनाशम्destruction
विनाशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (Acc.), एकवचनम्
अचिन्तयत्thought/considered
अचिन्तयत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्
अजानन्not knowing
अजानन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (Present active participle: not knowing), पुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), एकवचनम्; दिवस्पतिः इत्यस्य विशेषणम्
अन्ततःultimately/at the end
अन्ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्ततः (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb), अर्थः—अन्ते/अन्तरङ्गतः/अन्ततः (ultimately/at the end)
छिद्रम्a weak point/opening
छिद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootछिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (Acc.), एकवचनम्
राक्षसानाम्of the demons
राक्षसानाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (Gen.), बहुवचनम्
दिवस्पतिःlord of the day (Sun)
दिवस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवस् + पति (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमासः (दिवसः पति), पुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), एकवचनम्

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Surya, radiant and sky-roaming, pauses mid-action in contemplation; below, rākṣasas slip toward an unseen crevice or shadowy aperture—an allegory of hidden escape routes.

S
Sūrya
R
Rākṣasas

FAQs

Even when divine justice is certain, adharma seeks loopholes; vigilance and right order must be restored fully.

Prabhāsakṣetra, within the Prabhāsakṣetra-māhātmya, as the stage for Sūrya’s intervention.

No explicit ritual is given here; the verse advances the kṣetra narrative leading to the mention of Arkasthala/Sūryakṣetra.