Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

यत्र चार्कस्थलो देवः सर्वसिद्धिप्रदायकः । तत्सान्निध्यस्थितं देवि पातालविवरं महत्

Transliteration

yatra cārkasthalo devaḥ sarvasiddhipradāyakaḥ | tatsānnidhyasthitaṃ devi pātālavivaraṃ mahat

Translation

کیونکہ وہاں دیوتا ارکستھل ہے جو ہر طرح کی سِدھی عطا کرتا ہے۔ اسی مقدس قربت کے پاس، اے دیوی، پاتال کی طرف ایک عظیم شگاف ہے۔

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक-सम्बन्धबोधक), relative adverb "where"

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• अर्कस्थलः: the place of the Sun (Arkasthala)
• अर्कस्थलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क-स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्कस्य स्थलम्)

• देवः: the deity
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सर्वसिद्धिप्रदायकः: giver of all attainments
• सर्वसिद्धिप्रदायकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-सिद्धि-प्रदायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वासां सिद्धीनां प्रदायकः)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• सान्निध्यस्थितम्: situated in (its) proximity
• सान्निध्यस्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सान्निध्य-स्थित (प्रातिपदिक; स्थित = कृदन्त from √स्था)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) from √स्था (स्था धातु), तत्पुरुषः (सान्निध्ये स्थितम्)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• पातालविवरम्: a chasm of the netherworld
• पातालविवरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाताल-विवर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पातालस्य विवरम्)

• महत्: great, vast
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

Speaker

Purāṇic narrator (addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arkasthala (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A radiant Sun-deity shrine (Arkasthala) stands near a vast dark chasm leading to the netherworld; the deity’s aura sanctifies and restrains the abyss.

Characters & Entities

• Arkasthala
• Sūrya
• Pātāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true kṣetra is a meeting-point of worlds—granting siddhi while revealing the deeper cosmic layers beneath ordinary sight.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arkasthala within Prabhāsakṣetra, praised as sarva-siddhi-pradāyaka (giver of all attainments).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse identifies Arkasthala’s power and the nearby pātāla-opening.