Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तत्रानंगत्रयोदश्यां व्रतेन वरवर्णिनि । विशेषाराधनं तत्र जन्मसाफल्यकारणम्

Transliteration

tatrānaṃgatrayodaśyāṃ vratena varavarṇini | viśeṣārādhanaṃ tatra janmasāphalyakāraṇam

Translation

وہاں اَنَنگ تریودشی کے دن، اے خوش رنگ خاتون، ورت کے ساتھ کی گئی خاص عبادت زندگی کو سچ مچ بامراد کرنے کا سبب بنتی ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• अनङ्गत्रयोदश्याम्: on Ananga-trayodaśī (13th day sacred to Ananga/Kāma)
• अनङ्गत्रयोदश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनङ्ग (प्रातिपदिक) + त्रयोदशी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अनङ्गस्य त्रयोदशी); स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• व्रतेन: by (means of) a vow
• व्रतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• वरवर्णिनि: O fair-complexioned (lady)
• वरवर्णिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + वर्णिन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (वरा वर्णा यस्याः/या); स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• विशेषाराधनम्: special worship
• विशेषाराधनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक) + आराधन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विशेषेण आराधनम्/विशेषस्य आराधनम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• जन्मसाफल्यकारणम्: a cause of life’s fulfillment
• जन्मसाफल्यकारणम्: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + साफल्य (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जन्मनः साफल्यस्य कारणम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

Speaker

Īśvara (Śiva) (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Anaṅgeśvara (within Ratneśvara Māhātmya, Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Pārvatī (addressed as varavarṇinī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim couple at Prabhāsa performs special worship on Trayodaśī: lamps, flowers, bilva leaves, and a liṅga shrine near the sea; priests chant while the devotee maintains a vowful, serene posture.

Characters & Entities

• Anaṅga Trayodaśī
• Kāmadeva (Anaṅga, implied)
• Mahādevī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life becomes meaningful through vowed devotion (vrata) and focused worship at a sanctified place and time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Anaṅgeśvara in Prabhāsa Kṣetra, especially on Anaṅga Trayodaśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe a vrata and perform viśeṣārādhana (special worship) on Anaṅga Trayodaśī at that shrine.