Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

प्रभासक्षेत्रमाहात्म्याच्छिवरात्र्यामुपोषितः । आसीत्सुदर्शनो राजा पृथिव्यामेकराट् सुधीः

Transliteration

prabhāsakṣetramāhātmyācchivarātryāmupoṣitaḥ | āsītsudarśano rājā pṛthivyāmekarāṭ sudhīḥ

Translation

پر بھاس کھیتر کی مہاتمیا اور شبِ شِو راتری کے اُپواس کے سبب، زمین پر سُدرشن نام کا ایک راجا تھا—دانشمند اور یکچھتر فرمانروا۔

Word by Word

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात्: from the greatness of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु-अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—प्रभासस्य क्षेत्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष) + क्षेत्रस्य माहात्म्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• शिवरात्र्याम्: on (the night of) Śivarātri
• शिवरात्र्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—शिवस्य रात्रिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• उपोषितः: having fasted
• उपोषितः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप-वास् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘उपोषित’ = उपवासं कृतवान् (having fasted)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुदर्शनः: Sudarśana
• सुदर्शनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• राजा: king
• राजा: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पृथिव्याम्: on earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• एकराट्: sole ruler
• एकराट्: Viśeṣaṇa (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एक-राट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः—एकः राट् (sole sovereign)

• सुधीः: wise, intelligent
• सुधीः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-धी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः—सु (उपसर्ग/उपपद) + धी (बुद्धिः)

Speaker

Īśvara (Śiva) (beginning the illustrative narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A narrative turn introduces King Sudarśana, a wise universal monarch, whose story is tied to Prabhāsa’s greatness and Śivarātri fasting.

Characters & Entities

• Prabhāsa Kṣetra
• Śivarātri
• King Sudarśana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vrata (fasting) undertaken in a sacred geography amplifies merit and becomes a cause for prosperity and righteous rule.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, explicitly named as the source of māhātmya (greatness).

What ritualistic prescription is mentioned?

Śivarātri upavāsa (fast/observance) connected with the Prabhāsa Kṣetra tradition.