Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

संस्कृतं प्राकृतं चैवापभ्रंशं भूतभाषितम् । गांगस्रोतःप्रवाहेण उद्गिरेद्गिरमात्मवान् । अश्रान्तां च वरारोहे ह्यविच्छिन्नां च संततम्

saṃskṛtaṃ prākṛtaṃ caivāpabhraṃśaṃ bhūtabhāṣitam | gāṃgasrotaḥpravāheṇa udgiredgiramātmavān | aśrāntāṃ ca varārohe hyavicchinnāṃ ca saṃtatam

باطنی ضبط و اختیار کے ساتھ وہ سنسکرت، پراکرت، اپ بھرنش اور حتیٰ کہ بھوتوں کی بولیاں بھی ادا کرے گا—گنگا کے تیز دھارے کی طرح رواں؛ اے خوش کمر والی، بے تھکا، بے وقفہ اور ہمیشہ مسلسل۔

saṃskṛtamSanskrit (language)
saṃskṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃskṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; (as object)
prākṛtamPrakrit (language)
prākṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprākṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
apabhraṃśamApabhraṃśa (dialect)
apabhraṃśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootapabhraṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
bhūta-bhāṣitamspeech of beings; common/creature-speech
bhūta-bhāṣitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + bhāṣita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानां भाषितम्)
gāṃga-srotaḥ-pravāheṇaby the flow of the Ganges’ stream
gāṃga-srotaḥ-pravāheṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootgāṃga (प्रातिपदिक) + srotas (प्रातिपदिक) + pravāha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः (गङ्गायाः स्रोतः-प्रवाहः)
udgiretshould utter/should speak forth
udgiret:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootud-√gṝ (गॄ/गिर्) (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
giramspeech/utterance
giram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgir (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ātmavānself-possessed; endowed with self
ātmavān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootātman (प्रातिपदिक) + -vant (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of the speaker)
aśrāntāmunwearied; untiring
aśrāntām:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Roota-śrānta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गिरम्)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
varāroheO fair-hipped one
varārohe:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvarārohā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (वरः आरोहः यस्याः)
hiindeed/for
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle; causal/emphatic)
avicchinnāmunbroken; uninterrupted
avicchinnām:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Roota-vicchinna (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त-विशेषणम् (गिरम्)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
saṃtatamcontinuous; constantly
saṃtatam:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃtata (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (continuously) / विशेषणम् (गिरम्)

Skanda (deduced; vocative suggests addressing a goddess/consort within the narrative)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (vāk-siddhi fruit)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A learned devotee speaking in multiple tongues, words visualized as flowing river-streams; behind him, a stylized Gaṅgā current merges symbolically with Prabhāsa waters; the addressed ‘varārohe’ suggests a courtly/listener presence.

G
Gaṅgā
S
Sanskrit
P
Prākṛta
A
Apabhraṃśa
B
Bhūta
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Sacred practice at a tīrtha can transform speech into effortless, many-formed eloquence, reflecting inner mastery.

The claim is made within Prabhāsakṣetra Māhātmya, attributing such vāk-siddhi to Prabhāsakṣetra’s potency.

No new rite is specified here; it expands the promised fruit of the preceding devotional disciplines (snāna/japa).

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App