Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

चित्र उवाच । प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् । आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्

Transliteration

citra uvāca | praṇamya śirasā devaṃ bhāskaraṃ gaganādhipam | ādidevaṃ jagannāthaṃ pāpaghnaṃ roganāśanam

Translation

چِتر نے کہا: میں سر جھکا کر آسمان کے حاکم بھاسکر دیو کو پرنام کرتا ہوں—وہ آدی دیو، جگن ناتھ، گناہوں کو مٹانے والا اور بیماریوں کو دور کرنے والا ہے۔

Word by Word

• चित्रः: Citra
• चित्रः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु) → प्रणम्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having bowed)

• शिरसा: with (his) head
• शिरसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (by the head)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रणम्य इत्यस्य कर्म

• भास्करम्: Bhāskara (Sun)
• भास्करम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; देवम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• गगनाधिपम्: lord of the sky
• गगनाधिपम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: गगन + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी): गगनस्य अधिपः; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (भास्करम्)

• आदिदेवम्: the primordial god
• आदिदेवम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: आदि + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: आदिः देवः; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (भास्करम्/देवम्)

• जगन्नाथम्: lord of the world
• जगन्नाथम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: जगत् + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी): जगतः नाथः; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• पापघ्नम्: destroyer of sins
• पापघ्नम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: पापं हन्ति इति; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• रोगनाशनम्: remover of diseases
• रोगनाशनम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोग + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: रोगस्य नाशनम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (देवम्)

Speaker

Citra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Citra, with bowed head, addresses Bhāskara as sky-lord and world-lord; the sun’s disc dominates the firmament while the devotee’s posture emphasizes humility and trust in healing grace.

Characters & Entities

• Citra
• Bhāskara
• Sūrya
• Jagannātha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humble prostration and praise of Sūrya is presented as a dhārmic means to reduce sin and overcome afflictions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse opens a praise within the Prabhāsakṣetra-māhātmya context, framing Sūrya’s glory as linked to sacred geography that follows in subsequent verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

A devotional act is implied: bowing (praṇāma) and stuti (hymn/praise) to Bhāskara.