Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

पूजयामास धर्मात्मा धूपमाल्यानुलेपनैः । वसिष्ठकथितैश्चैव ह्यष्टषष्टिसमन्वितैः । नामभिः सूर्यदेवेशं तुष्टाव प्राञ्जलिः प्रभुम्

Transliteration

pūjayāmāsa dharmātmā dhūpamālyānulepanaiḥ | vasiṣṭhakathitaiścaiva hyaṣṭaṣaṣṭisamanvitaiḥ | nāmabhiḥ sūryadeveśaṃ tuṣṭāva prāñjaliḥ prabhum

Translation

اُس دین دار نے دھوپ، ہاروں اور خوشبودار لیپ سے پوجا کی؛ اور وِسِشٹھ کے بتائے ہوئے اڑسٹھ ناموں کے ساتھ، ہاتھ جوڑ کر پروردگار—دیوتاؤں کے دیوتا، سورَی دیو—کی ستوتی کی۔

Word by Word

• पूजयामास: worshipped
• पूजयामास: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट् (परिप्रश्न/परोक्शभूत; perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• धर्मात्मा: the righteous-souled one
• धर्मात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी): धर्मस्य आत्मा; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• धूप: incense
• धूप: Karana (Part of instrument set/करण)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• माल्य: garlands
• माल्य: Karana (Part of instrument set/करण)
• Type: Noun
• Root: माल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• अनुलेपनैः: with unguents/anointments
• अनुलेपनैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अनुलेपन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण (means)

• धूपमाल्यानुलेपनैः: with incense, garlands, and unguents
• धूपमाल्यानुलेपनैः: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: धूप + माल्य + अनुलेपन (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (समाहार/इतरेतर); तृतीया (3rd), बहुवचन; करण

• वसिष्ठकथितैः: told by Vasiṣṭha
• वसिष्ठकथितैः: Karana (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वसिष्ठ + कथित (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (तृतीया/षष्ठीभावः): वसिष्ठेन कथितैः; पुल्लिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (नামभिः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; causal/emphatic)

• अष्टषष्टि: sixty-eight
• अष्टषष्टि: Karma (Numerical qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट + षष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-द्वन्द्व (8+60=68); प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• समन्वितैः: endowed with/consisting of
• समन्वितैः: Karana (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle used adjectivally); तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (नামभिः)

• अष्टषष्टिसमन्वितैः: consisting of sixty-eight
• अष्टषष्टिसमन्वितैः: Karana (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टषष्टि + समन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: अष्टषष्ट्या समन्वितैः; तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (नামभिः)

• नामभिः: with (the) names
• नामभिः: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण (means: by names)

• सूर्यदेवेशम्: the Lord of the Sun-gods (Sun Lord)
• सूर्यदेवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: सूर्यदेवानाम् ईशः; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; स्तुत्य/पूज्य कर्म

• तुष्टाव: praised
• तुष्टाव: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• प्राञ्जलिः: with joined palms
• प्राञ्जलिः: Karta (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (धर्मात्मा)

• प्रभुम्: the Lord/master
• प्रभुम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सूर्यदेवेशम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A righteous devotee stands in añjali before a radiant Sūrya icon/mandala, offering incense smoke, garlands, and sandal/unguents; a sage-like aura of Vasiṣṭha’s transmitted nāma-list frames the act as scriptural worship.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Sūrya
• Bhāskara
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion becomes complete when outer worship (pūjā) is joined with inner reverence and sacred name-praise (nāma-stuti) received through ṛṣi-tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The worship occurs in the Prabhāsa-kṣetra setting established in the preceding verse, connected with a Sun-shrine tradition (Bhāskara/Citrāditya).

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā with incense, garlands, and unguents, and praising Sūrya via a set of sixty-eight names attributed to Vasiṣṭha.